چاکه های سرخ

آشنایی با رهبر شهید

chake-haye-sorkh — Wed, 12 Mar 2008 00:58:18 GMT

22حوت سیزدهمین سالگرد شهادت رهبر شهید بابه مزاری بدست گروه بد نام طالبان به همه عدالتخواهان و بخصوص مردم زجر کشیده و عذاب دیده افغانستان تسلیت باد.به این مناسبت مقاله یکی از آشنایان با رهبر شهید را که در باره او نوشته، برای خوانندگان و بینندگان" چاکه های سرخ" در نظر گرفتیم . اما از آنجایی که مقاله طولانی بود، آنرا در چند قسمت پخش می کنیم امید که مورد توجه علاقه مندان قرار گیرد.

آشنایی با رهبر شهید استاد عبدالعلی مزاری

احیاگر هویت سیاسی – مذهبی جامه هزاره و شیعه در افغانستان

به نام خداوند جان و خرد

سیزدهمین سالگرد شهادت بزرگمرد تاریخ وطن ، اسطوره تقوا و شهامت ، راد مردی و عدالت، استاد شهید بابه مزاری را به همه عدالت خواهان و حقیقت جویان زمانه تسلیت می گوییم. مزاری مردی بود که تمام هستی خود را در راه خدا فدا کرد تا مردم خود را از بدبختی تاریخی نجات دهد. و در راه احیای هویت سیاسی – مذهبی مردم خود از هیچ کوششی دریغ نکرد و در این وادی پر خوف و خطر تا پای جان پیش رفت و به جانان پیوست .

اما یاد و نام او برای همیشه تاریخ وطن زنده خواهد بود، چرا که اوهمه چیز خود را در راه معبود از دست داد تا به مردم خود خدمتی کرده باشد. به قول علامه شهید بلخی :

کسی که از پی حقی رود به گفته قرآن

خدا ش می دهد اجری ، اگر در راه بمیرد

یقین به مردن یک اهل درد نیست برابر

هزار شیخ ، و یا پیر خانقا بمیرد

اگرچه مرد ، مکن مرده اش خطاب

هرآنکو، پِی سعادت قومی ز انتباه بمیرد

واقعیت هم همین است که مرگ در راه خدا و خدمت به خلق خدا، خود زندگی جاوید است. اینرو بعد از گذشت 13 سال تمام از شهادت رهبر شهید بدست گروه بدنام طالب ، نه تنها مزاری بزرگ فراموش نشده که تعداد زیادی از مردم ما تازه او را می شناسند و این در حالی است که تعداد زیادی از نامداران به محض اینکه از این جهان رخت بر بستند برای همیشه فراموش شده اند.برعکس مردم ما و جهان تعداد زیاد شان بابه مزاری را بعد از مرگ شناختند و هر چه زمان می گذرد چهره واقعی او روشن تر می گردد که همان عدالت خواهی او ، مقاومت و فدا کاری او در راه احقاق حق تلف شده مردمش می باشد. البته این به بدان معنی نیست که مزاری مخالف و یا مخالفانی ندارد و یا سنگ اندازی در راه شناخت چهره واقعی او وجود ندارد ! بلکه تعدادی هم تلاش دارند که مزاری را در ردیف دیگر رهبران به نام جهادی قرار دهند که زنبارگی ، زر اندوری و فساد مالی و...شان روشن وآشکار اند و با این کار آگاهانه قصد بد نام کردن کل جهاد ، مجاهدین و شهادت را دارند. در حالیکه نه هر کسی که جنگید مجاهد است و نه هم هر کسی که کشته شد، شهید . فقط هدف است که شهید و شهادت را شکل و معنی می دهد.از این رو ما می کوشیم به طور گذرا زیست نامه مزاری بزرگ را به تصویر بکشیم تا مردم ما و آنهایی که واقعا دنبال حقیقت اند نه عقده ، در پی شناخت او برایند تا دریابند که او کی بود و چه کرد برای مردم خود که تا این حد برای مردم خود عزیز و برای دشمنان مردم خود یک دشمن آشتی ناپذیر شده است.که از او چهره های غیر واقعی ترسیم می کنند تا ذهنیت افراد نا آگاه را مخدوش سازند.

بنا بر این ، قبل از همه باید بدانیم بابه مزاری در چه بستر فکری رشد یافت و مبارزه خود را با چه انگیزه ای آغاز کرد، چون بستر پروش ذهنی و انگیزه اقدام همراه با وسایل دیگر ،ماهیت قیام و قیام کننده و جهت گیری ها را روشن می سازد . کاری که متاسفانه امروز چندان مورد علاقه پزوهشگران جوان واقع نشده و همه چیز را با معیار امروزی می سنجند. این دید خوب است ولی بسیار گمراه کننده است ، چرا که حق و نا حق در یک ترازو قرار می گیرد. و امروز همه مجاهدین را به خاطر عملکرد تعدادی که جهاد را معامله کردند تا به نان و نوایی برسند، در یک صف قرار می دهند! طبعی است که برداشت ها منفی است.نه تنها در افغانستان که در اکثر کشور ها چه در گذشته و چه در حال تفاوت های فراوانی بین اصل جریان و ادامه کار وجود دارد. به طور مثال به صدر اسلام برگردیم ، آغاز نهضت و افراد اولیه و اهداف پیامبر و یاران نزدیک او را با جریانی که بعدا به نام اسلام ادامه یافت، مقایسه کنیم به خیلی از حقایق آگاه خواهیم شد مشروط بر اینکه عقده ذهنی را از خود دور سازیم. یکی دانستن حکومت حضرت علی (ع) با حکومت معاویه و یا قیام امام حسین (ع) علیه یذید را جنگ دو نفر برای کسب قدرت معرفی کردن، بسیار بی انصافی است. همانطوریکه امروز قرار دادن رهبر شهید در کنار کسانی ،که به نام جهاد سرمایه های کلانی اندوخته و کاخهای افسانه ای ساخته اند، خود بی انصافی است .

کسی که رهبر شهید را از نزدیک ندیده ، وقتی عملکرد افراد مدعی ادامه راه او را از نظر می گذراند و شرایط امروز را مشاهده می کند ، بدون شک نظر او در باره رهبر شهید منفی است . چون او گمان می کند رهبر شهید هم مثل ... بوده . در این گونه قضاوت هیچ فرقی بین مدافعین حادثه افشار و غرب کابل با متجاوزین و خایین به ارمان مردم بوجود نمی آید. متاسفانه امروز جریانی قد علم کرده به نام دفاع از منافع مردم کل ارمان های دینی و اجتماعی مردم را زیر سوال می برند.جوانان هم بر اساس همان معیار هر چه نو است جاذبه دارد به این سو کشیده می شوند. با این دید ، وظیفه کسانی که واقعا رهبر شهید را می شناخته و با خط فکری او آشنایی ی داشته ، بسیار سنگین است ، تا وظیفه انسانی و وجدانی خود را در برابر این جو ضد ارزش ها انجام دهند. وقتی به سایت ها نگاه کنیم یک نوع واقعیت گریزی را مشاهده می کنیم که آگاهانه و یا نا خود آگاه تبلیغ می گردد تا مردم ما و جهان از پیشینه تاریخی و آنچه در افغانستان گذشته آگاه نشوند و همه چیز باید در قالب امروز تجزیه و تحلیل گردد، این واقعا یک فاجعه فرهنگی و دوری جوانان از هویت اصلی خود شان محسوب می گردد که در اینجا مجال باز کردن آن نیست و ما صرفا یک اشاره کردیم و می پردازیم به اصل بحث.

مزاری یک روحانی دین باور بود

من هم مثل خیلی از جوانان امروزی روزگاری دین را فقط در چهره روحانیون می دیدم ، طبعا عملکرد ها را به حساب دین و مذهب می گذاشتم ، ولی بعد ها متوجه شدم که دین باوری غیر از شعار دین داری است .ممکن است فردی در جایگاه و مقام بلند دینی قرار گرفته باشد ، ولی دین باور نباشد! و دین را وسیله ای برای رسیدن به اهداف دیگری قرار داده باشد.اما بابه مزاری واقعا یک روحانی دین باور بود، او هیچگاه از دین ابزاری نساخت تا مثل کسان دیگر مردم رابه نام دین فریب دهد . او صریح می گفت :" در افغانستان شعار ها مذهبی ،ولی عملکرد ها نژادی است" به همین خاطر بود که او از سوی بزرگ ترین مدافع و جهره دینی اهل تشیع عنوان محارب به خود گرفت ،چون از آرمان مردم خود دفاع می کرد. یا کس دیگری که روز شهادت بابه مزاری و روز غارت و تجاور به مال ونا موس مردم غرب کابل از سوی متجاوزان را روزی " الیوم، بوم المرحمه " خواند . چون رسول اکرم (ص) این حرف را زمانی گفت که مکه بدست مسلمانان فتح شد. آیا فتح غرب کابل بدست نیروهای حکومت ]اقای ربانی با فتح مکه بدست نیرو های تحت امر خود حضرت رسول (ص) یکی بود. آیا بابه مزاری مثل ابوسفیان در برابر اسلام بود و آقایان مسعود و ربانی مثل حضرت رسول (ص) و صحابه کرام در جایگاه اسلامی! این جا است که دین ابزارسیاسی قرار می گیرد و تعداد عقده ای این عملکرد های دین ستیز را به نام دین به خورد جوانان می دهند. مزاری با این فکر مبارزه کرد تا جلو سو استفاده از دین گرفته شود.

ما وقتی به حقیقت باور می کنیم زندگی بابه مزاری را از آغاز تا پایان بدون غرض و مرض مطالعه کنیم و بعد قضاوت نماییم . متاسفانه بسیاری از کسانی که امروز در باره عملکرد بابه مزاری به قضاوت می پردازند ، اکثرا یا او را ندیده ویا در جریان مخالف قرار داشته اند. ما مدعی نستیم که او ضعف نداشت ! او هم انسان بود مثل انسانهای دیگر در کار ها یش نقاط و ضعف وجود دارد ، مثل دیگران دچار اشتباه می شده ،معصوم که نبود، ولی هرگز به مردم خود دروغ نگفت و مردم خود را بازی نداد.این خصیصه او را بابه مردمش ساخت، نه اینکه کسی این عنوان را مثل مداری بازان که در لویه جرگه، به کسی لقب بابای ملت بدهند که بیشتر از همان جلسه ادامه نیابد. مزاری را خود مردمش قبول کردند نه اینکه کسی او را بر مردم تحمیل کرده باشد. او اینگونه وارد زندگی شد:

استاد شهید عبدالعلی مزاری ، فرزند حاجی خداداد در سال 1326ش در قریه نانوایی از توابع چهارکنت ولایت بلخ پا به عرصه ی وجود نهاد. دروس ابتدایی را در همان مدرسه دینی نانوایی که یکی از مدارس دینی معروف ترکستان است، به پایان رسانید . در کنار درس مدرسه بخصوص در فصل تابستان مثل سایر کودکان و جوانان منطقه به کار های کشاورزی و مالداری در کنار خانواده مشغول بود.او در آغاز جوانی با علامه شهید بلخی بنیانگذار نهضت اسلامی افغانستان آشنا شد. دیدار با بلخی بزرگ زندگی مزاری جوان را که مثل دیگر طلاب جوان در آرزوی کسب نام و شهرت دینی اند، به یک باره دگرگون ساخت و در کنار درس دینی رایج در حوزات آنروز که از مسایل روز و جهان کاملا بیگانه بود، به سوی مطالعات سیاسی و مبارزات و مطالبات سیاسی کشانید.او در سیاست به علامه شهید بلخی اقتدا نمود ،همان کسی که بر اندازی حکومت استبدادی آل یحیی را با همکاری سران اقوام مختلیف کشور برنامه ریزی کرد که متاسفانه توسط گلجان وردگ گماشته استخبارات حکومت به شکست انجامید. امروز وقتی نام علامه بلخی را تعداد افراد نا آگاه به تاریخ کشور در ردیف سران مجاهدین قرار داده ، می کوبند! آدم به قضاوت و دانش اینگونه مدعیان طرفداری از آرمان مردم تاسف می خورد.بطور مثال شخصی به نام" شتاب "در سایت کابل پرس در نقد مقاله " در جستجوی هویت" می نویسد که :" امروز از کدام هویت صحبت می کنی؟ آیا وجود خلیلی در دولت ، وجود اکبری و محقق و علامه بلخی ...در پارلمان را هویت می نامی؟.."

وقتی معلومات این آدمها از تاریخ دیروز و امروز ، تا این حد بی پایه و دور از حقیقت است که هنوز نمی دانند علامه بلخی در سال 1347ش به طرز مشکوکی چشم از جهان پوشید و او را در چندین مقاله در کابل پرس در جمع سران کنونی قرار می دهند، تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل!البته آقای "شتاب" شاید این نوشته را به شتاب نویسی توجیه کند ،ولی در جا های دیگر هم دیده شده که تعداد فرق علامه بلخی را با دیگران نمی دانند. اینگونه قضاوت ها آدم را به یاد همان قضاوت زمان معاویه می اندازد که یک شامی شتر یکی از اهالی کوفه را که در شام سفر کرده بود به زور گرفت . قضیه به قاضی کشیده شد. شامیان به نفع هموطن خود شهادت دادند که این ماده شتر مال شامی است نه مال کوفی . قاضی از مرد کوفی پرسید تو هم شاهد داری ؟ گفت : آری با اینکه در این دیار غریبم ،ولی من هم دو شاهد دارم که همان خصیه های شترم است که شتر من نر است نه ماده! ولی با این هم قاضی به نفع مرد شامی رای داد!

متاسفانه در افغانستان هم ، امروز همین گونه قضاوت در باره عملکرد ها وجود دارد. به طور مثال تعدادی عملکرد عبدالرحمن را در امر میخ کوبیدن بر فرق هزاره ها، امروز به مردم هزاره و بخصوص رهبر شهید نسبت می دهند. یک وقت خبرنگار بی بی سی از آقای محقق که خود را کاندیدای ریاست جمهوری کرده بود پرسید: که شما ها یعنی حزب وحدت متهم هستید که در جنگ های کابل مبخ بر فرق مردم دیگر کوبیده اید؟ آقای محقق گفت : من در آن وقت در شمال بودم ! خبر ندارم ! عجب پاسخ دندان شکنی! در حالیکه او می توانیست بگوید: شما که این ادعا ها را دارید ،بروید مدرک بیاورید، همان مرده های که شما مدعی هستید که هزاره ها میخ بر فرق شان کوبیده است ، نعش قبر شود و رسانه های خبری جهان زیر نظر سازمانهای جهانی حقوق بشر بیایند فیلم برداری کنند تا ادعای شما ثابت شود و در ضمن باید از صلیب سرخ هم تحقق شود که این مرده های که شما تحویل گرفتید ، میخ داشت یا بعدا کوبیده شد؟

آقای محقق می توانیست با این اتهام به صورت حقوقی برخورد کند و از آن به نفع خود نیز استفاده کند،ولی او با انداختن قضیه به عهده دیگران در ظاهر خود را تبریه کرد، ولی در عمل این شایعه را تایید نمود.ولی ما به همه مدعیان می گوییم اگر هزاره ها در غرب کابل برسر متجاوزین و مخالفین خود مبخ کوبیده باشد، اثبات آن از نگاه جنایی کار بسیار ساده است،یک کابد شگافی ساده می تواند این راز را برملا سازد. چون هنوز استخوان های این افراد را پاکستانی به بهانه دواسازی بیرون نبرده اند ، در حالیکه استخوانهای مردم هزاره را به بهانه های مختلیف در طول سالیان دراز از مناطق اصلی شان در جنوب بیرون کشیده نابود کردند.ولی امروز در افغانستان همان سیاست بگیر که نگیرند حاکم است. در باره رهبر شهید هم با این سیاست قضاوت می شود.

بهر حال ، رهبر شهید پس از مرگ مشکوک علامه شهید بلخی به این ذهنیت رسید که باید راه او را ادامه داد. لذا او از آن تاریخ به بعد مثل مرشید خود به تکافو برآمد تا در گوشه و کنار کشور همرزمانی پیدا کند و به همین خاطر او بر خلاف نظر خانواده و روش طلبگی آن زمان خود داوطلبانه راهی عسکری شد. در حالیکه او می توانست با مجلای طلبگی از این کار شانه خالی کند .او در سال 1348ش به عسکری رفت چون علامه بلخی به او گفته بود اگر می خواهی مردم کشور را بشناسی باید به عسکری بروی که با اقوام مختلف ، زبانهای مختلف و مناطق مختلف آشنا می شوی. او ابتدا در کابل و بعد در خوست و گردیز که از مناطق حساس برای عساکر وطن محسوب می شد عسکری نمود . او در این دو سال با تعداد زیادی از شخصیت های سیاسی کشور آشنا شد.

در کابل آن زمان که اوج مبارزات سیاسی جریان های مختلف بود ، رهبر شهید با جوانان روشن جامعه هزاره و شیعه اعم از روحانی و دانشجو ارتباط بر قرار نمود. همانهای که بعد ها حزب حسینی را بوجود آوردند- مرامنامه حزب حسینی در ماه جوزاِی سال 1353ش پخش گردید- و در گردیز رهبرشهید با مولوی محمدعلی فراهی از علمای اهل سنت و پشتو زبان آشنا شد و این آشنایی تا هنگام شهادت شان ادامه یافت و در سال 1370ش زمانی که می خواست از ایران به افغانستان برگردد، در کمین قوای دولتی برخورد و مدت زمانی در خانه همین مولوی به سر می برد تا راه دیگر برای عبور به هزاره جات پیدا کند. او در عسکری دریافت که تمام مردم افغانستان تحت ستم قرار دارد، ولی مردم هزاره ستم مضاعف را به خاطر مذهب تحمل می کنند و به انواع و اقسام مختلف تحقیر می شوند . رهبر شهید در سال 1350ش بعد از ختم دوره دو ساله عسکری به خانه برگشت ، اما او دیگر آن مزاری قبل از عسکری نبود، نه تنها چهارکنت برای او تنگ بود که مدرسه علمیه شهر مزارشریف هم نتوانست روح بی قرار او را آرام سازد . لذا در اواخر همان سال راه ایران پیش گرفت و از طریق جلال آباد – ترخم وارد پاکستان شده و از طریق کویته وارد ایران شده رهسپار مشهد مقدس شدند و در اول بهار سال 1351ش برای ادامه تحصیل به قم رسیدند و پس از 45 روز اقامت در قم و دیدار با علما و مراجع تقلید ، برای زیارات عالیات و عتبات متبرکه در عراق و دیدار با علما ی حوزه علمیه نجف اشرف بار سفر به سوی عراق بستند.

ادامه دارد

رحلت پیامبر

chake-haye-sorkh — Fri, 07 Mar 2008 03:46:18 GMT

رحلت پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و شهادت امام دوم شیعیان حضرت امام حسن مجتبی (ع) وهمچنان شهادت امام هشتم شیعیان حضرت امام رضا (ع) را به همه مسلمانان جهان و بخصوص شیعیان تسلیت می گوییم.

ماه محرم

chake-haye-sorkh — Sun, 13 Jan 2008 05:36:18 GMT

فرارسیدن ماه محرم تسلیت باد

زد پرچم حریت ، آن رهبر آزادی
در کرببلا با صد زیب و فر آزادی
این درس به دنیا داد، از مدرسه ی مردی
کز قتل نمی ترسد، هر پیکر آزادی
من با رستم را کی ، بر دوش کشم بالا
این رسم روا نبود ، در کشور آزادی
بگذارد شود مقطوع ، رگ های گلوی من
کز قطع رها سازم ، هر هنجر آزادی
قاسم بدهم اینک ، در راه رضای حق
قربانی حق سازم ، این اکبر آزادی
تا دست ابوالفضلم ، ازتن نفتد بر خاک
از خاک نبردارم ، آن مظهر آزادی
طفلی به پدر گفتا ، کی باب! منا اینجاست
ازچه نکنی قربان ، این اصغر آزادی ؟
با گردن در زنجیر، عابد رود اندر شام
تا حرف به حق گوید ، در منبر آزادی
در کوفه ی رود زینب ، تا اینکه کند رسوا
مردانه لعینان را ، در محضر آزادی
این درس به مردم داد ، آن شاه بلند اختر
برجمله ی جهان گردید ، او رهبر آزادی
زان مدرسه ی آوازی ، در گوش تو شد " بلخی "
تا آن که چون مجنون شد ، اندر بر آزاد

آزادی خروش ، شهید سید اسماعیل بلخی

chake-haye-sorkh — Thu, 03 Jan 2008 01:41:18 GMT

آدم ها می روند، اما خاطره ها می مانند -2-

خوانندگان گرامی همانطوری که وعده داده بودیم، تا خاطرات " یاد گل سرخ " را قسمت قسمت نشر کنیم تا هم حق مطلب ادا شده باشد و هم خوانندگان از خواندن آن خسته نشوند. در این بخش یک خاطره به یاد ماندنی یکی از هم دوره دوران طلبگی رهبر شهید را در نظر گرفتیم .هرچند تعدادی خوش شان نمی آید که بدانند رهبر شهید هم روزگاری طلبه بوده و یا او یک روحانی بود.ولی این واقعیت را نباید انکار کرد که عمل کرد بد تعدادی از روحانی نما ها این ذهنیت منفی را ایجاد کرده که همه روحانیون یه یک دید نگاه شود.اما در این خاطره آگاه می شویم که او با دیگران بسیار فرق داشت ، باهم می خوانیم:

ما برای پول نيامده ایم

سيد عبد العظيم حسينی مزاری

قم ، نجف – 52-1351

بعد از ختم سربازی، استدلال رهبر شهيد استاد مزاری اين بود که اگر برای اين جامعه کاری کنيم و تغييری در اين زمينه ايجاد کنيم، اينحا نمی‌شود، بايد جای ديگری رفت و بر اندوخته های اسلامی و سياسی و مبارزاتی افزود، تمرينات لازم را جهت مبارزه بايد کسب کرد.

دقيقاً يادم هست که ما با رهبر شهيد وعده‌ای ديگر در تاريخ 12 / 12 / 1350 از مزارشريف به منظور تحصيل علوم اسلامی حرکت کرديم، در کابل بوديم که سال نو شد، از آنجا آمديم طرف جلال آباد، تا اينکه به مشهد رسيديم و از آنجا به قم آمديم. در اينجا من يک آشنايی داشتم به نام آقای عرفانيان که از وابستگان ما بود، ايشان وعده داد که زمينه ی تحصيل ما را در قم فراهم خواهد کرد.

در قم در يک مسافر خانه ساکن شديم، روز ها به مدرسه فيضيّه می‌آمديم، يک روز رفتيم محضر آية الله مرعشی، علماء و بزرگان حوزه علميه اطراف ايشان را گرفته بودند، ما هم رفتيم با همان لباسهای محلی داخل جمع آنها شديم و از آية الله نجفی مرعشی خواستيم که برای ما يک استخاره کند که در قم بمانيم يا برويم نجف برای تحصيل.

ايشان استخاره کرد. استخاره که تمام شد گفت: استخاره خوب است اينجا بمانيد.

بعد از آنکه استخاره ما خوب آمد، آيةالله مرعشی خادمش را دستور داد که مقداری پول برای ما بياورد.

خادم پول را که آورد و بما داد، دقيقاً يادم هست که رهبر شهيد استاد مزاری با صراحت لهجه گفت: ما برای پول نيامده ايم، فقط آمده ايم که استخاره کنيم فوراً پول را به ايشان پس داد.

آية الله مرعشی نجفی کاملاً از رفتار ايشان تعجب کرد و اين طرز برخورد کاملاً استثنايی بود. چنين همت والا و بلند عجيب بود که بگويد ما به پول احتياج نداريم، فقط برای تحصيل آمده ايم.

در همانجا يادم هست که چند لحظه ای که ما آنجا بوديم، اصلاً وضعيت برخورد نسبت بما عوض شد، و در يک عملکرد رفتاری، مورد احترام همگان قرار گرفتيم و از خود ابراز شخصيت کرديم، فوراً برای ما چای خواستند، وقتی که از حسينيه آية الله نجفی مرعشی بيرون آمديم با اشاره آقا يک عده ما را بدرقه کردند و بلند شدند.

در عين حاليکه اين برخورد در حسينيه ايشان صورت گرفت، اما در قم تنها و غريب بوديم، وضعيت شامل شدن در حوزه هم برای ما سخت بود، امکانات در خود حوزه کم بود کسانی که ما را راهنمايی خوب بکند هم نداشتيم، حتی بعضی از برادران تبانی کرده بودند که نگذارند ما شامل حوزه علميه قم شويم، چون آنها احساس مي‌کردند که ما در حوزه علميه جای آنها را تنگ می کنيم و در حوزه افغانی زياد می‌شود، از مسافرخانه به دليل کم پولی به مدرسه فيضيه آمديم، در مدرسه اتاق نداشتيم، يک قاليچه داشتيم هردوی ما که آن را در حياط مدرسه پهن می‌کرديم و شبها می‌خوابيديم، به نظرم ماه ثور 1351 بود، و هوا سرد بود و بستره لازم را ما نداشتيم، چند تا از همشهری ها در مدرسه فيضيه اتاق داشتند، شبها که در حيات می‌خوابيديم، روز ها بستره خود را در سايه ای کنار حجره آنها مي‌گذاشتيم. متأسفانه يک روز يکی از آقايان آمد، بستره ما را از آنجا برداشت و تعبيری زشتی هم نسبت به ما کردند.

من در آن زمان عقيده و اخلاص بی اندازه زياد نسبت به علماء قم و نجف داشتم، از تعجب دهان من باز ماند و از اين برخورد خيلی ناراحت شدم، با خودم افسوس می‌خوردم و می‌گفتم که اينها به جای اينکه ما را راهنمايی کنند، حرف رکيک هم می زنند، ما انتظار داشتيم که از اينها اخلاق اسلامی را ياد بگيريم ولی اينها اينطور با ما برخورد می کند.

استاد شهيد که تجربه ای بيشتر داشت و از استعداد بالاتری از ما نسبت به مسائل اجتماعی برخوردار بود، از اين گونه رفتار، هيچ ناراحت نشد و مرا دلداری داد و گفت که اشکال ندارد، در زندگی از اين مشکلات و برخوردها سر آدم می آيد. گفتم خوب هرچه هست ولی درحوزه اين برخورد درست نيست بعداً متوجه شديم هفت، هشت نفری که از همشهری ها در حوزه علميه قم تحصيل می‌کردند، با هم تبانی کرده بودند که با ما برخورد بد داشته باشند و سرد برخورد کنند، تا ما از آنجا دلسرد شويم و برويم نجف، تا جای اينها تنگ نشود و اين دو تا بچه مزاری شامل حوزه نشوند.

حتی به آقای عرفانيان گفته بودند که چه می کنی از اينها حمايت می‌کنی، بگذار بروند نجف، اينجا مدرسه شلوغ می شود.

ما بعد از يک ماه و نيم يعنی 45 روز که در قم مانديم، آقای عرفانيان از ما خواست که سفری در نجف داشته باشيم وقتی که از نجف بر گشتيم کار ها درست خواهد شد.

ما رفتيم نجف و در آنجا برخوردها بسيار خوب بود و همين مسأله باعث شد که من در نجف بمانم، ولی رهبر شهيد استاد مزاری همانطوريکه از اول گفته بود که در قم درس می خوانم، به هيچ شرايط حاضر نشد که در نجف درس بخواند، از آنجا برگشت به طرف قم و شامل حوزه شد.

آن وقت استاد شهيد مزاری طلبه‌ای گمنامی بود وقتی آن روز را در فيضيه به سر ما آوردند، ولی بعد ازشش ماه که ايشان به نجف آمد، مردی ديگری شده بود و بسياری ازبزرگان حوزه و مبارزين اسلامی ايشان را می‌شناختند و با آنها رابطه برقرار کرده بود. از اين جمله سيد علی غيوری، سيد ابراهيم فاتحی و ساير شخصيت های مبارز بودند.

در همان زمان ايشان از طرف سيد علی غيوری نماينده امام در ايران، مبلغی پول را از قم به نجف آورده بود و نامه‌ای را نيز به همراه داشت. به نظرم اين سفر اواخر سال 1351 يا اوائل 52 بود، من با ايشان يکجا خدمت امام خمينی رفتيم، استاد شهيد نامه و پول را تقديم کرد، و مقداری از وضعيت حوزه علميه قم را تشريح کرد.

امام دستور داد که مبلغ 12 دينار به رهبر شهيد استاد مزاری برگرداند تا مصرف راه و مسافرت ايشان باشد. شهيد مزاری جمله ای گفت که نص عبارتش يادم مانده: آغا را فدا گردم، من اصلاً سهم امام نمی خورم و نيازی به سهم امام ندارم.

بعداً امام گفت: إی!

گفت: بلی.

گفت: تا هنوز اصلاً سهم امام نخورده ای؟

گفت: بلی

گفت: ماشاألله

دقيقاً کلماتی که رد و بدل شد همين ها بود. البته درآن زمان دوازده دينار خيلی پول بود و استاد شهيد آن را از امام قبول نکرد.

به نفوذ رهبر شهيد استاد مزاری روز بروز افزوده مي‌گشت، دفعه دوم که ايشان به نجف برگشت، فوق العاده در نجف نفوذ پيدا کرده بود و عبدالعلی خليلی، آقای فرقانی، آقای خلخالی و امثال اينها احترام زيادی به شهيد مزاری داشتند.

در همان نجف مطلبی را با من در ميان گذاشت و آن اين بود که (پدر) بنده مسؤليت کل سهم امام را از طرف امام خمينی در مزارشريف به عهده بگيرد، اما من قبول نکردم، چون احتمال می‌دادم که ممکن است در مقابل ديگران، ايجاد رقابت شود، و اين اولين مخالفتی بود که من تا اين تاريخ در برابر ايشان انجام دادم.

عید غدیر خم مبارک

chake-haye-sorkh — Fri, 28 Dec 2007 03:17:18 GMT

عید غدیر خم ، روز انتصاب امیرالمونین ( علیه السلام ) به خلافت و جانشینی حضرت رسول اکرم ( صلی الله و آله و سلم ) توسط رسول او ، بر همه ی شیعیان و حقیقت جویان جهان مبارک باد.

یاد گل سرخ

chake-haye-sorkh — Sun, 09 Dec 2007 15:46:18 GMT

آدم ها می روند، اما خاطرها می مانند

خوانندگان گرامی چاکه های سرخ ، این بار توجه شما را به مجموعه خاطرات "یاد گل سرخ" اثر یکی از نویسندگان پرتلاش و موفق کشور، محمد اسحاق فیاض جلب می کنیم، تا باشد که مردم ما و دیگر فارسی خوانان بیشتر با رهبر شهید آشنا شوند. لازم به باد آوری است که چاکه های سرخ نشر این مجموعه را با واسطه یکی از نویسندگان آشنا با آقای فیاض ، بدست آورده ،که ضمن تقدیر و تشکر از گرد آورنده خاطرات، یاد آور می شویم که این مجموعه هنوز به شکل کتاب چاپ نشده و نویسنده محترم آن برای چاپ و نشر آن به همکاری و دستگیری علاقه مندان نیازمند است ، امید است که دستی بالا شود و همدلی پیدا گردد.
برای ورود به درون این مجموعه مقدمه آن را در نظر گرفتیم که به قلم یکی از اندیشمندان نامی کشور، دکتر محمد امین احمدی رییس مرکز فرهنگی سراج ( مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان) نوشته شده است ، تا از این طریق هم زمینه آشنایی با کل مجموعه فراهم شده باشد و هم بتوانیم در آینده هریک از خاطره ها را جدا جدا به نشر بسپاریم . چراکه خیلی از خوانندگان از طولانی بودن مطلب قبلی شکایت داشتند. از این رو این مجموعه را قسمت قسمت نشر می کنیم.

مقدمه دکتر محمد امين احمدی بر خاطرات «ياد گل سرخ»

مجموعه ای از خاطرات اگر در متن و زمينه فرهنگی، مذهبی، تاريخی و سياسی خويش مورد بررسی قرار گيرند، معنی ای بسی عميقتر و گسترده تری خواهد يافت ، در صورتيکه محور آنها يک شخصيت تأثير گذار مذهبی، سياسی و فکری باشد،. برگستردگی و عمق معنا افزوده خواهد شد. آنچه در اين مجموعه پيش رو داريم خاطراتی است که گردآورنده محترم آن از زبان و قلم دوستان و نزديکان يیکی از شخصيهای تأثير گذار تاريخ معاصر افغانستان به استاد شهيد عبدالعلی مزاری دبير کل فقيد حزب وحدت اسلامی که در سال 1373 به دست گروه طالبان به شهادت رسيد، به ثبت رسانيده است. در واقع اين مجموعه از خاطرات از دو جهت اهميیت می يابد: از جهت متن و زمينه تاريخی و سياسی و از جهت شخصيتی که اين خاطرات متعلق به اوست.
از نگاه متن و زمينه تاريخی و سياسی، اين خاطرات، نزديک به بيست و پنج سال، از پر حادثه ترين سالهای تاريخ معاصر افغانستان را در بر ميگيرد. سالهای پايانی دهه چهل و نيمه نخست دهه پنجاه سالهايي كه مکون حوادث بعدی است . در اين سالها با نفوذ و سلطه رو به رشد اتحاد جماهیر شوروی و حلقه های مارکسيستی وابسته به آن، در افغانستان از يک سو و پيدايش و گسترش جريانهای مبارز اسلامی که تا حدودی تفسير نو از اسلام و آرمانهای اجتماعی و سياسی و معنوی آن ارائه می دادند از سوی ديگر، مواجهيم.
جريانهای مبارز اسلامی نيز به دليل تنوع قومی و مذهبی افغانستان و هم به دليل آرمانهای اجتماعی و مدنی متفاوت، چنان که می دانيم به صورتهای گوناگون ظاهر شده است، اما آنچه در آن برهه تاريخی علی الخصوص در جريانهای مبارز شيعی بيشتر جلب توجه ميکند ، اينست که می خواستند تفسيری از اسلام ارائه دهند که در پناه آن هم از هويت اسلامی در برابر هجوم بی امان مدرنيته غربی در ميان طبقه متوسط و قشر مرفه کشور و هجوم ايدوئولژی مارکسيستی تحت عنوان يک ايدئولوژی ريشه ای و انقلابی که تحولات وسيع و فراگير اجتماعی و سياسی و اقتصادی را به نفع لايه های پايين اما گسترده جامعه وعده میداد، محافظت نمايند و هم در پناه آن به آرمان های عدالت خواهانه اجتماعی، مذهبی و قومی خويش نايل آيند؛ چون عدالت خواهی و رسيدن به جامعه ايده آل در ميان قشر آگاه مردمی که بار بيشترين تبعيض و محروميت را بر دوششان احساس می کردند، انگيزه لازم را برای مبارزه جدی فراهم می آوردند.
چنانکه می دانيم سرانجام در نيمه دوم دهه پنجاه به کودتای مارکسيستی و اشغال نظامی کشور توسط اتحاد جماهير شوروی سابق منتهی گرديد. اين دوره که تا پايان دهه شصت ادامه يافت، سالهای جهاد و مبارزه بر ضد اجنبی است، سرانجام اواخر دهه شصت و اوايل دهه هفتاد سالهای آغازين نزاع خونين و طولانی گروههای گوناگون قومی، مذهبی و سياسی کشور تحت تأثير مداخلات منطقه ای و بين المللی است که نتوانسته اند يک دولت مشروع و فراگير ملی را به وجود آورند. در اين نزاع خونين زياده خواهی، انحصار جويی، استراتژی های اقتدارگرايانه مانند استراتژی جا به جايی قدرت از قومی به قوم ديگر از سوی برخی از جريانها و استراتژی حفظ و اعاده آن برای قومی از سوی برخی ديگر، و يا استراتژی ايجاد يک دولت مرکزی مقتدر با تحصيل حداقل از توافق و اتکا به سرکوب نظامی و ... و مطالبات عدالت طلبانه برخی از گروههای قومی و مذهبی در فضای آکنده از بدبينی و در فقدان يک محور ملی و طرح سياسی روشن، جامع و فراگير، موجب شد که کشور انسجام ملی خويش را در حد کامل از دولتی که از حداقل مشروعيت برخوردار بوده و به ابتدايی ترين نيازهای جامعه پاسخ گويد، از دست بدهد. در اين برهه چنانکه اشاره کرديم برای برخی از گروههای قومی و مذهبی مشارکت در ساختن دولت مشروع و فراگير که در آن برابری سياسی و مذهبی همه اقوام و مذاهب تأمين شده باشد، در اولویت بود؛ آرمانی که بسياری آن را برنمی تافتند.
اما از جهت شخصيتی که اين خاطرات متعلق به اوست، می دانيم که او در اين بيست و چند سال در تحولاتی که به آنها اشاره کرديم از نزديک نقش داشته است: در اساس او يک مبارز اسلامی بود که می خواست در پناه اسلام هم هويت اسلامی جامعه خويش را حفظ نمايد و هم به آرمانهای قومی، مذهبی و ملی خويش نايل آيد و به جامعه مبتنی بر عدالت و برابری سياسی دست يابد. اين آرمان او بود. اما از حيث عمل و انديشه سياسی و سلوک فردی ممکن است در مورد نقش وی، داوری ها متفاوت باشد ؛ اما از نگاه صاحب اين قلم در هر يک از سه دوره تاریخی ای که به آن اشاره کرديم شاهد يک نوع تأکيد و رويکرد ويژه و متناسب با آن دوره در عمل و انديشه سياسی او هستيم، در دوره نخست عمدتاَ به دنبال فراگيری آموزه های اساسی اسلام مبارز، کادر سازی برای مبارزه، برقراری ارتباطات با کانونهای الهام بخش مبارزه، بوده است. در دوره دوم، اولويت نخست ايشان چنان که از مطالعه اين خاطرات برمیآيد، تجهيز و سازماندهی مجاهدين و شرکت مستقيم در جهاد بوده است و لذا می توان او را يکی از چهره های استوار جهاد ناميد. اما در دوره سوم اهتمام اصلی وی معطوف به ساختن دولت ملی، مشروع و فراگير است که از همه اقوام و مذاهب کشور به عدالت نمايندگی کند، در اين دوره او سعی کرد که نخست با همکاری بسياری از مسئولان احزاب شيعی يک رهبری سياسی متمرکز و فراگير را برای جامعه شيعه و هزاره به وجود آورد و تا حدودی در نيل به اين هدف موفق شد و برای اولين بار در تاريخ اين مردم يک حزب سرتاسری را بنيان گذاشت. دوم در جريان يک مبارزه سخت و دشوار؛ که تا پای جان ايستاد، به يک رهبر پر شور، الهام بخش و فداکار برای جامعه شيعه و هزاره جلوه گر شد و بسياری او را رهبر خويش خواندند. و سوم اين که در اين دوره شاهد دو تحول مهم در عمل و نگاه سياسی او هستيم. اول اين که استراتژی «نگاه به درون» و مبارزه در چهارچوب علايق ملی را محور فعاليتهای سياسی خود و حزب وحدت قرار داد. بر اساس اين استراتژی، همگرايی در چهارچوب علايق مذهبی و نژادی ديگر، وجهه همت او بود. دقيقا بر اساس همين استراتژِی نگاه به درون بود که سياست همگرايی را در سطح منطقه ای و بين المللی دنبال می کرد.
در واقع می خواست اين نکته را به دنيا بفهماند که ما طالب يک دولت مسئول و فراگير ملی در افغانستان هستيم که با همسايگان خود هيچ مشکلی نداشته باشد و سياست های آن معطوف به تحکيم پايه های صلح و آبادانی ملک و ملت باشد.
دوم اين که مطالبات مدنی جامعه شيعه و هزاره به عنوان واقعيت های غير قابل اغماض در نزد او بر بسياری از شعارهای ديگر اولويت يافت. اين دو عامل، مبارزات او را به واقعيات کشور در سطح ملی و جامعه شيعه و هزاره افغانستان سازگارتر نمود و امروز در نزد بسياری به عنوان يک چهره برجسته اسلامی و ملی شناخته می شود که به سرنوشت تاريخی مشترک ملت خود عشق می ورزيد و تا پای جان در راه آن فداکاری کرد.
شهيد مزاری؛ چنان که از مطالعه اين مجموعه از خاطرات به دست می آيد، در راه رسيدن به آرمان خويش خستگی نمی شناخت، مردی پولادين، بااراده، پارسا و زاهد منش بود. همين خصوصيات از او مجاهدی نستو و رهبری شجاع و با خصوصيات کم و بيش کازرماتيک (دست کم در نزد کثيری از جامعه شيعه و هزاره افغانستان) ساخت.
اين خاطرات؛ که با مسامحه می توان آن را در سنخ يک تحقيق ميدانی و آماری دانست، مواردی را نشان می دهد که انسان می تواند وجود اين خصوصيات را از نزديک در او احساس نمايد و افزون بر آن سير حوادثی را بيان می کند که می توان در آنها «داده ها» و شواهدی مؤيد نسبت به آنچه در مقام تفسير و تحليل اشاره کرديم به دست می آيد.
در پايان يادآوری می کنيم که نگارنده اين سطور چيزی در باب اصول و فن خاطره نگاری نمی داند و آنچه نگاشته شده در باب نحوه تفسير و تحليل پديده ها به طور عام و خاطرهها به طور خاص بود. اما مع ذلک نيک می دانيم که گردآورنده اين مجموعه برادر بزرگوارم جناب محمد اسحاق فياض از نويسندگان جوان کشور است که تا کنون خوش درخشيده و آيینده درخشانی در انتظار ايشان است. وی با جمع آوری اين مجموعه قدم سترگی در ثبت سرگذشت های ويژه يکی از رجال نامی کشور برداشته است. از خداوند رحيم و رحمان توفيق روز افزون ايشان را خاضعانه مسئلت می کنم.
محمد امين احمدی
28/8/80

رهبر شهید احیأ گر هویت سیاسی

chake-haye-sorkh — Fri, 09 Nov 2007 19:54:18 GMT

هرگز نمیرد آنکه دلش زنده به عشق

خوانندگان گرامی چاکه های سرخ این بار مطلبی را در باره رهبر شهید به قلم یکی از یاران او به شما تقدیم می داریم . امید که گوشه های دیگر از زندگی رهبر شهید بیشتر باز شود. البته این مقاله همانطوری که از تاریخ آن معلوم می شود سال گذشته به مناسبت سالگرد شهادت رهبر شهید نوشته شده و چاکه های سرخ به زحمت آنرا به دست آورده و اجازه نشر یافت . چرا که نویسنده آن حاضر نبود آنرا در اختیار ما قرار دهد ، نمی دانم چرا؟ چاکه ها را لایق نشر نمی دید یا مقاله را درخور شأن و لایق رهبر شهید ! مربوط به خود شان می شود. در ضمن باید بگویم چاکه های سرخ جز وظیفه نشر هیچگونه مسولیتی در برابر دیدگاه مقاله ندارد . هرکس نظری داشته باشد و نقدی ما حاضریم به نام شان در ادامه مقاله نشر کنیم تا باشد که رهبر شهید بیشتر وخوبتر به مردم ما و جهان معرفی گردد.

تذکر این نکته را نیز ضروری میدانیم که ما در جریان تایپ و آماده سازی مقاله برای نشر بودیم که حادثه ناگواری در شمال کشور در ولایت بغلان اتفاق افتاد که منجر به شهادت و زخمی شدن تعداد زیادی از هموطنان ما گردید.ضمن عرض تسلیت به خانواده های این قربانیان ، یاد آور می شویم تا ریشه های بحران خشکانده نشود ، معلوم نیست چه حوادث دیگری در راه است و چه قربانیان دیگر در انتظار مرگ! با این مقدمه کوتاه توجه شما عزیزان را به اصل مقاله رهبر شهید احیأگر هویت سیاسی – مذهبی جامعه هزاره وشیعه در افغانستان جلب می کنیم . امید که علاوه بر شناسایی گوشه های از فعالیت سیاسی رهبر شهید ، ریشه های بحران نیز روشن تر گردد.

استاد مزاری احیأگر هویت سیاسی – مذهبی، جامعه ی هزاره و شیعه در افغانستان

ولاتحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا" بل احیاء عند ربهم یرزقون(س آل عمران ،آیه 169)

پدر !تو دین خود با مردم و مذهب ادا کردی

به عهد خویشتن مردانه و مئومن وفا کردی

تمام هستی خود در ره جانان فدا کردی

به سالار شهیدان در شهادت اقتدا کردی

حساب جنگ و صلح خویش در راه خدا کردی

به زرق و برق دنیا عارفانه پشت پا کردی

به ما آموختی اخلاص و ایمان و دیانت را

تعهد را وفا را ، راد مردی را،متانت را(1)
حضار محترم ! برادران و خواهران هموطن!

قبل از همه ، دوازدهمین سالگرد شهادت رهبر شهید استاد عبدالعلی "مزاری " احیأ گر هویت سیاسی – مذهبی شما مردم را به شما هموطنان دور از وطن ، که در این گوشه ای از جهان و هزاران کیلومتر دور تر از غرب کابل ، به سوگ او نشسته اید، تسلیت می گوییم .همچنان رحلت پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله وسلم و شهادت امام حسن مجتبی (ع ) امام دوم شیعیان را که امسال به دهه ای اخیر ماه حوت تقارن نموده، نیز به همه ی مسلمانان تسلیت می گوییم.

تجلیل از مزاری ، تجلیل از یک شخص نیست ، بلکه تجلیل از یک شخصیت مذهبی – سیاسی و ملی است ،.تجلیل از یک مرام و مسلک ، تجلیل از یک هویت باز یافته شده و در نهایت تجلیل از یک مکتب و مذهب است. ازینرو ،از تمامی دست اندر کاران این محفل بزرگ که زمینه ای را فراهم ساخته اند تا مردم ما در این گوشه ی از جهان گرد هم آمده ، از "مزاری" بگویند و از "مزاری" بشنوند،صمیمانه تقدیر و تشکر می نماییم. خدا اجر و پاداشی به همه خدمتگذاران صادق وطن عنایت فرمایند.

اما این واقعیت را نیز باید اعتراف کرد که به اثر برخی کم کاری ها و نبود امکانات که ناشی از فقر اقتصادی و فرهنگی جامعه ماست ، متاءسفانه آن طوری که شایسته نام و شخصیت "مزاری" بود، تا کنون اقدام عملی صورت نگرفته است .بنا براین، بسیاری از مردم ما بخصوص نسل جوان کشور، هنوز "مزاری" را آن طوری که بود وآن طوری که می اندیشید و می خواست به مردم خود و کشور ویران شده خدمت کند، نمی شناسند.علت آن کاملا" روشن است ، چراکه "مزاری" کاری نمود "کارستان" که در تاریخ هزاره و شیعه افغانستان سابقه نداشت! لذا، دوستان "مزاری" اهمیت و یزرگی کار او را درک نکردند، مخالفان تحمل مطرح شدن او را نداشته و ندارند. اینجا بود که شخصیت واقعی "مزاری بزرگ" همچون کارنامه های درخشان فرهنگی – سیاسی او ، در هاله از ابهام افراط و تفریط بد مطرح کردن ها و سکوت قرار گیرد.

به طور مثال ، تعدادی از مطرح کردن و مطرح شدن "رهبرشهید" صرف در پی کسب اقتدار خود برآمدند، یعنی هدف شان نام بردن از رهبر شهید و تجلیل از او ، مطرح شدن و مطرح کردن خود شان بود نه "مزاری" ! و تعداد دیگر با از خود کردن طرحها و برنامه های "رهبر شهید" در پی حذف نام و یاد او از خاطره ها شدند.با این دو نگرش ، در حقیقت به تاریخ ، جهاد ،مردم کشور و خاصتا" جامعه هزاره و شیعه جفا شد.چراکه تعداد زیادی از مردم بخصوص نسل جوان از واقعیت های پشت صحنه غافل ماندند،چون خیلی ها قضایای دیروز را با عینک امروز نگاه می کنند، واضح است که امروز شرایط با زمان محاصره سه ساله غرب کابل فرق کرده ، لذا درک واقعیت های آن روز برای کسانی که در صحنه نبوده اند کمی دشوار است.

با این دید، در این مقاله سعی شده تا جایی که فضای محفل در این گوشه ی جهان و در این سرزمین دور از خط آتش و خون، اجازه می دهد به گوشه های از کار کرد های سیاسی – مذهبی" رهبر شهید" پرداخته شود. چراکه شناخت خط فکری " مزاری بزرگ "برای نسل امروز و فردای جامعه ما یک امر ضروری در راه نیل به اهداف سیاسی – مذهبی و احقاق حق تلف شده در طول تاریخ وطن به حساب می آید. این حق نسل جوان امروز و فردای کشور است که بدانند" رهبر شهید" اولین کسی بود که برای اولین بار در تاریخ سیاسی – اجتماعی جامعه افغانستانی، نگاهی به درون را به عنوان یک اصل ملی که "برادری و برابری" تمام اقوام کشور است را مطرح نمود و اصطلاح و تعبیر برادر بزرگتر و کوچکتر را که از واژه های شوم فاشیستی جهان است، از قاموس سیاسی کشور حذف نموده و همه اقوام را در شعاع حضور شان در کشور دارای حق مساوی دانست و برای حل قضایای افغانستان طرح چهار جانبه را که نمایندگی از چهار قوم بزرگ( افغان ، هزاره ،تاجیک و ازبک)با زیر مجموعه های آنها بود ، پیشنهاد نمود که هر چند در آن شرایط بد تعبیر شد ولی سرانجام همان طرح با نام دیگر در بن آلمان به مرحله اجرا در آمد. او با طرح دوستی برابر با همسایگان و ارتباط انسانی با جهان ، به ذهنیت دشمن ساز سیاست کهنه افغانستان مهر باطل زد. و به جای حذف اقوام ، همدلی و همکاری اقوام و به جای خصومت با همسایگان و جهان ، راه مسالمت و مفاهمه را پیشنهاد نمود.

البته بهای این طرز تفکر و القاء اندیشه برابری و برادری را چه در سطح ملی و چه درسطح یین المللی، خیلی زود پرداخت نمود.که مجال باز کردن این بخش از قضایا شاید در این محفل نباشد، چرا که این یحث خود به سمیناری نیازمند است که اندیشمندان ناقد، روی آ ن به تبادل نظر بپردازند نه محفلی که صرفاً مخاطب داشته باشد. ولی ما در اینجا صرفا" به عنوان یک تذکر اشاره می کنیم که طرح "رهبرشهید" در صحنه داخلی و خارجی ، می توانست و می تواند بحران سیاسی حاکم بر افعانستان جنگ زده را خاتمه دهد، ولی دستهای در درون و بیرون وجود دارد و وجود داشت که نمی خواهند و نمی خواست این بحران حل شود، آنها خواهان ادامه بحران بوده وهستند. انعکاس نظریات بحران سازان را همان زمان ما از طریق رسانه های داخلی و جهانی همزمان با پخش خبر شهادت "رهبر شهید" به دست گروه طالبان شنیدیم که:

یک نشریه عرب زبان چاپ عربستان سعودی از شهادت رهبر شهید بد ست گروه طالبان به عنوان روز شادی دنیای اسلام یاد نموده و عکسهای دوران اسارت رهبر شهید را با دستها وپاهای به رسمان بسته زیر شکنجه طالبان به نمایش گذاشت.با این کار عمق کینه و نفرت و دشمنی جریان تحجر کور وهابیت را با مزاری نشان داد که روز مرگ "مزاری را در جهان جشن گرفتند. مزاری برای آنها چقدر اهمیت داشته که اینگونه بی پروا ابراز عقیده نموده اند.در کشور همسایه و مدعی دیگر اسلام جهانشمول(ایران)در حالی که در سراسر آن کشور مهاجرین عزادار، لباس سیاه پوشیده و شب و روز در مساجد وتکیه خانه ها به عزاداری مشغول بودند و تابوت " رهبرشهید" در آن هوای سرد زمستانی به دوش مردم هزاره جات از غزنی تا مزار حمل می شد،رئیس جمهور وقت افغانستان (آقای ربانی)به ایران آمد و با آقای رفسنجانی جاده بافت – سرخس را افتتاح نمود، لبخند ها حکایت از آن داشت که مانع بزرگ به زعم برخی ها از سر راه حوزه تمدن مشترک برداشته شد! چون همه می دانند که آقای رفسنجانی و رهبر شهید هیچگاهی باهم رابطه صمیصی نداشتند.

در یک شبکه تلویزیونی فرانسوی و کابل که همزمان ضبط و فیلم برداری شده بود، همه بزرگان جریان های مخالف با رهبر شهید ، اظهار نظر کرده که این نظریات در یکی از شماره های هفته نامه وحدت با ذکر منابع شان درج شده ،آنجا همه از سقوط سنگر غرب کابل و کشته شدن رهبر شهید به دست طالبان خوشحالند ، ما فقط به نظر شهید احمد شاه مسعود که خود نیز قربانی شد، اشاره می کنیم ایشان در آن زمان صراحتا" اعلام کردکه: "مزاری مزدور ایران بود ، می خواست غرب کابل را جنوب لبنان بسازد، با کشته شدن مزاری دست ایران از افغانستان کوتاه شد."

آیا واقعاً مزاری آن طوری که مخالفان مطرح کردند و هنوز مطرح می کنند سد راه صلح بود و با کشته شدن او این سد برداشته شد؟واقعیت های بعدی نشان داد که بحران افغانستان از کجا آب می خورد و بحران سازان کی ها اند!اما برخوردها علیه رهبر شهید ریشه در سیاست منفی گذشته داشت که امروز شناخت مزاری را نه تنها برای مردم ما که برای هر منصف و علاقه مند به تاریخ افغانستان ضروری می سازد. چرا که همین ایران شیعی که "مزاری " از سوی مخالفان داخلی و خارجی مارک طرفداری از ایران خورده و هنوز تعدادی به همان باور اند ،برای مزاری یک ساعت فیلم از تلویزیون خود پخش نکرده است ، بلکه همواره در سالگرد شهادت او به جای اینکه گزارش مراسم تجلیل از سوی مهاجرین را پخش نمایند ، سخنرانی و یا مصاحبه مخالفان مزاری را در باره حادثه غرب کابل انتشار می دهند. ولی برعکس برای شهید مسعود ساعت ها فیلم از شبکه سراسری خود پخش نموده که حتی خود نیز فیلم ساخته اند و هر ساله برای او سمینار ها دایر می کنند. این در حالی است که گاهی عزاداران مراسم سالگرد "رهبرشهید" که از سوی مهاجرین برگذار می شود ، رد مرز می گردند، ببین تفاوت ره از کجاست تابه کجا؟

این امر نشان می دهد آنچه روی صحنه سیاست به نمایش در می آید با آنچه پشت صحنه می گذرد ، بسیار متفاوت است. متاسفانه قضاوت های امروزی اکثر مردم بر اساس داده های رسمی کشورها و نهاد های مطرح اند تا یافته های تحقیقی و کنجکاوانه خود شان .رهبر شهید دو اصل عمده را وارد ادبیات سیاسی ساخت که در سیاست داخلی و خارجی افغانستان شناخته شده نبود، مخالفان زود تر از دوستان مزاری به پیامد دیدگاه های مزاری پی بردند ، لذا با تبانی هم او را از صحنه سیاسی کشور حذف کردند. اما قبل از اینکه ، به این موضوع پرداخته شود، به این مطلب اشاره کنم که مطرح کردن مزاری به عنوان یک احیأگر هویت سیاسی – مذهبی جامعه هزاره و شیعه،به هیچ وجهه نفی و یا نادیده گیری شخصیت ها و اقدامات بزرگان دیگر نیست که هر کدام در جای خود قابل قدر اند. اما کاری که مزاری برای مردم خود و افغانستان انجام داد نسبت به اقدامات قبلی و بعدی برای احقاق حقوق تلف شده اقوام محروم کشور یک امر استثنایی بود و هست . او سیاست نفی و عدم حضور نمایدگان واقعی ملیت های محروم را در ساختار سیاسی کشور و تاریخ گذشته ،یکی از عوامل عمده بحران کشور می دانست و خواهان تغییر این سیاست دشمن ساز بود. او همواره به سیاست مردم سالار برای افغانستان می اندیشید که برپایه باور های دوستی و برادری ملی استوار باشد نه دشمنی و نفی همدیگر!

بنابراین ، در اینجا می کوشیم تا به شکل گذرا به گوشه های از کارکرد های رهبر شهید بابه مزاری در سطح ملی و بین المللی اشاره کنیم ،تا سر نخی باشد برای جوانان علاقه مند به شناخت بابه مزاری و موضوع پیچیده افغانستان که خود پاسخ اصلی را به اثر تحقیق و مطالعه بدست آورند، نه از راه تلقینات رایج کشور!

کارنامه اصلی رهبر شهید در سطح ملی

به اعتراف تاریخ، بعد از قتل عام مردم هزاره و شیعه در عصر عبدالرحمن (یک قرن پیش) که 62درصد کل مردم هزاره و شیعه افغانستان نابود گردید، این مردم از تمامی حقوق سیاسی و مدنی خود محروم ساخته شدند .از اواسط حکومت عبدالرحمن( سال های 1307 تا 1314هجری قمری) که هزاره جات کاملا" شکست خورده تسلیم شد تا اوایل حکومت امان الله خان که در قانون اساسی افغانستان بردگی انسانها لغو گردید، در مدت بیش از 30سال مردم هزاره رسما" در بازار های افغانستان و نواحی سرحدی آن کشور به عنوان کنیز و غلام خرید و فروش می شدند! هر چند که در قانون اساسی افغانستان در سال های 1302-1301ش بردگی هزاره ها لغو گردید، ولی واقعیت این بود که این سیاست شوم عبدالرحمانی در ذهنیت بسیاری از وطنداران ما تا عصر انقلاب ادامه داشت ! شاید این حرف برای بسیاری از حضار محترم بخصوص قشر جوان که در فضای کشور های دموکراسی رشد کرده اند، قابل درک و هضم نباشد، ولی باید این درد را فاش کرد که متاسفانه این واقعیت داشت که بسیاری از پدران ، مادران ، برادران و خواهران ما مردم از سالهای 1890م تا سال 1923م رسما" به عنوان برده و کنیز در خانه های دیگران کار می کردند و بسیاری شان در بردگی به اثر فشار کار و شکنجه های روحی و جسمی مردند که نه نامی دارند و نه قبری و نه هم یادگاری! این در حالی بود که مردم جهان از وضعیت این بردگان کاملا" بی خبر بودند و حتی بسیاری از مردم افغانستان وقتی این حرفها را می شنوند تعجب می کنند که در کشور شان چنین پدیده شوم رایج بوده ، ولی وارثان عبدالرحمن هنوز به این عمل غیر انسانی فخر می کنند و بازهم خواهان ادامه همان سیاست شوم غیر انسانی اند.

البته مجال بحث آن نیست ورنه باید مردم ما روز و ماه لغو بردگی خود را که در اواخر سال 1301 و اوایل سال 1302ش در قانون اساسی امان الله خان به تصویب رسید، هر ساله جشن گرفته تجلیل کنند.چون این دوره یکی از ایام به یاد ماندنی و تاریخی برای مردم هزاره به حساب می آید. چون غیر از مردم هزاره دیگران برده و کنیز نبودند، لذا این واقعه تاریخی که اهمیت آن به مراتب از واقعه استقلال نام نهاد برای مردم کشور بیشتر بود و هست ،در تند باد حوادث سیاست گم شد و کسی از آن چیزی نمی داند. در حالیکه روز استقلال یک روز سیاسی است و روز لغو بردگی یک روز انسانی. اما چه کنیم که مردم کم بخت هستیم روز غم و شادی ما در یک زمان می آید ، روزهای آخر ماه حوت و اول ماه حمل از یک طرف روز های شادی مردم ماست چون قانون بردگی در این ایام لغو شده ، ولی از سوی دیگر این ایام روز های اسارت ، شهادت ، حمل تابوت پیکر رهبز شهید از غزنی تا مزار و روز خاکسپاری ایشان می باشد. ازینرو ما مجبوریم غم وشادی را یکجا تجلیل کنیم که طبعا" جمع کردن این دو آسان هم نخواهد بود.

بهر حال ، با اینکه در قانون اساسی امان الله خان بردگی مردم ما لغو شد ، ولی از نگاه حقوقی و مذهبی ،مردم هزاره بازهم به حق خود نرسید ، چرا که پیروان سیاست عبدالرحمن در لویه جرگه از تصویب آزادی مذهب شیعه جلوگیری کردند و مدافع و طراح این نظریه مرحوم ملا فیض محمد کاتب را مورد ضرب و شتم قرار دادند که اگر امان الله خان خود به کمک او نمی شتافت ، پیروان جدش او را مثل مردمش زنده پوست می کردند! با این هم چون در قانون امان الله خان به طور نسبی آزادی بیان و عقیده لحاظ شده بود ،طبعا" شیعیان هم می توانستند به شکل محدود در شهر ها از آن بهره مند گردند. اما دیری نپایید که باز در قانون نادر خان رسما" حقوق شیعیان که اکثریت جامعه هزاره را شامل می شود، نا دیده گرفته شد و این وضع تا سال 1343 ادامه یافت. از آن تاریخ به بعد به طور نسبی هزاره ها از نگاه قانونی دست شان باز شد ، ولی از نگاه ذهنی هرگز آزادی نیافتند تا اینکه بار دیگر در سال 1371ش با پیروزی مجاهدین و تشکیل حکومت اسلامی در قانون اساسی استاد ربانی همچون عصر عبدالرحمن هیچگونه حقی برای شیعیان که همان هزاره ها باشند، قایل نشدند! اینکه می گوییم برای هزاره ها حق قایل نشدند به خاطر این بود که آیت الله محمد آصف محسنی رهبر حرکت اسلامی افغانستان رسما" اعلام کرده بود که به حق خود رسیده است . ولی رهبر شهید هرگز آن قانون را قبول نکرد و رسما" علیه آن موضع گرفت و اعلام داشت که:

" ما عاشق قیافه ی کسی نیستیم ، سه چیز در این مملکت در آینده می خواهیم:

1- یکی رسمیت مذهب ما.

2- دیگر اینکه تشکیلات گذشته ظالمانه بوده باید تغییر کند.

3- و سوم اینکه شیعه در تصمیم گیری شریک باشد"(2)

متاسفانه این خواسته بر حق مردم ما که از زبان مزاری بزرگ مطرح گردید با گلوله و آتش و خون و استخوان شکنی و نسل کشی مردم پاسخ داده شد! جنگ های خونینی برای سرکوبی هزاره ها راه اندازی شد. منافع داران داخلی در این مصاف نابرابر در صف دولت وقت که کمر به نابودی مردم ما بسته بود، استادند و علیه رهبر شهید فتوای جهاد دادند! قدرت های بیرونی با تمام شعار های ظاهر فریب طرفداری از اظهار عقیده و بیان ، نظر به همان ذهنیت منفی تاریخی که ریشه در ساختار سیاسی افغانستان که بر پایه کتمان حقایق استوار است ، این خواسته ی بر حق مردم ما را بد تعبیر کردند.و از کنار کشته ها و قتل عام وغارت مردم ما چون عصر عبدالرحمن با بی تفاوتی گشتند. بد بختانه هنوز هم تعدادی با همان ذهنیت تاریخی که ناشی از القائات دشمنان مردم ماست ، این خواسته انسانی را مارک زیاده خواهی قومی می زنند! چرا که این خواسته انسانی از زبان یک هزاره بیرون شده بود و هزاره در قاموس سیاسی افغانستان آدم حساب نمی شدند. به لحاظ اینکه عبدالرحمن رسما" این قوم را خر بار کش افغانستان لقب داده بود و این مردم را از سایر باشندگان کشور جداکرده برای خدمت دیگران در نظر گرفته بود و پیروان او این سیاست را دنبال کرده و هنوز دنبال می کنند. مرحوم کاتب در دربار پسر عبدالرحمن این سیاست را اینگونه با استفاده از منابع خود حکومت شرح می دهد تا آیندگان قضاوت کنند، به متن زیر توجه کنید:

"حضرت والا{ منظور عبدالرحمن است}پس از صدور اشتهارات کفر هزاره که به فتوای علماء جاری گشت ، از محاربات فرقه باغیه هزاره و دسبرد های ایشان به ذریعه ی عرایض افسران و صاحب منصبان سپاه آگاه گردیده ، همه را فرمان کرد که :

هرچند مرد وزن و پسر و دختر و مال و متاع آن قوم کافر را از راه غنیمت متصرف شوند به قرار آیین دین مبین ، پنج یک آن را حق حضرت والا دانسته ارسال حضور بدارند و باقی را حق و حصهء خود دانسته متصرف شوند.

و از صدور این حکم بود که هزاران هزار زن و دختر و پسر از مردم هزاره به اسیری رفته ، از راه ملک یمین در تمامت افغانستان و ممالک خارجه به فروش رسید، خانه ی نماند که دو سه تن از زنان و دختران هزاره را مالک نشدند."(3)

بنابراین ، از آن به بعد خیلی ها در باره هزاره ها همان ذهنیت عبدالرحمنی داشتند، با تاسف هنوز هم از این دسته افراد در جامعه افغانستانی کم نیستند که هزاره ها را پست تر از دیگران می دانند.این گروه به دو دسته نژادی و مذهبی تقسیم می شوند ، تعدادی هزاره ها را به جرم داشتن مذهب شیعی مستحق قتل عام می دانند و تعداد دیگر به اتهام داشتن نژاد مغولی و بد تر از همه اینکه تعداد هزاره های نا آگاه،خود نیز تحت تاثیر این القاءات قرار گرفته ، احساس خود کم بینی می کنند! لذا رهبر شهید با درک این معضلات سیاسی جامعه افغانستانی ، این جراءت را به خود داد تا این ذهنیت منفی تاریخی را لا اقل در بین خود هزاره ها کم رنگ ساخته به هزاره ها این ذهنیت را ایجاد کند که خود را مثل دیگران انسان تصور کنند، و خود را مثل دیگران در سرنوشت جامعه دخیل بدانند وخواهان شرکت در امور سیاسی کشور شوند، هرچند که دیگران قبول نداشته باشند! او به نمایندگی از مردم هزاره که جرات حرف زدن نداشت فریاد کشید:

" ما مردم افغانستانیم ، هیچ نژادی را نمی خواهیم نفی کنیم ترکمن است ،هزاره است ، تاجیک است، افغان است ،ایماق و دیگر اقوام هستند، همه ء آنها بیایند در این مملکت برادروار زندگی کنند و هر کس به حقوق شان برسد و هر کس در باره سرنوشت خودش تصمیم بگیرد، ابن حرف ما ست.

اگر کسی بیاید و نژاد خود را حاکم بسازد ، دیگران را نفی بکند، این فاشیستی است ، این خلاف رسوم بین المللی است."(4)

استاد مزاری ذهنیت منفی را نسبت به هزاره ها در سطح داخلی و خارجی می دانست و پیش بینی می کرد که این حرف ها برای او در داخل و خارج دشمن می سازد! ولی او نیامده بود تا با استفاده از شرایط سیاسی حاکم بر کشور صرف در پی پر کردن جیب خود و نفع شخصی خود باشد. و با دریافت وعده پول و چوکی از ادعای خود دست بردارد و مثل خیلی ها توجیه کند که شما از پشت پرده خبر ندارید ! او آمده بود تا بغض صد ساله را بترکاند و از حقوق پامال شده ی مردمی بگوید که به جرم حق خواهی همیشه قتل عام شده اند، او می دانست این کار خطر دارد وبه قیمت جانش تمام می شود ، ولی خود را قربانی مردم فرض کرده بود . او می دانست حرف های او به سیاست کشور های منطقه هم سازش ندارد و هضم آن به خاطر منافع سیاسی برای شان قابل هضم نیست ! چون سالها حکومت های گذشته افغانستان سرمایه های ملی را صرف گمراه کردن همسایگان و جهان نسبت به مردم کشور کرده بودند و هر کشور را مطابق خواسته شان ذهنیت داده بودند. به طور مثال برای ایرانی ها، هزاره ها را از نسل مغل و بقایای لشکر چنگیز خان معرفی کرده بودند _ چون می دانستند که ایرانی ها نظر به ساختار سیاسی خود برای حفظ میراث زبان فارسی که حالا به حق و یا نا حق وارث آن شده ، شعار مغل ستیزی سر می دهند و به تبع این سیاست تاریخی نفرت و دوری گزینی از قوم هزاره در ایران وجود دارد. به سیاست مداران پاکستانی که وارثان سربازان شکست خوره تهاجمات دوامدار انگلیس با خمیرمایه فکر دیو بندی اند، این طور القاء کرده بودند که هزاره، شیعه و مزدور ایران و دست ایران در افغانستان به حساب می آیند . به روسها طور دیگر القاء شده بود، لذا هزاره ی مظلوم بخت برگشته خار چشم تمام سیاست مداران منطقه شده بود. هر کشور با دید خاصی که اغلب منفی بود با هزاره ها در قضایای افغانستان برخورد می کردند. رهبر شهید با درک این واقعیت صراحتا" اعلام داشت :

" باید آگاه بود که حق داده نمی شود بلکه گرفته می شود، لذا برای حق گرفتن باید آماده بود.زیرا آنهایی که نمی خواهند حق دیگران را بدهند، همیش در هراس اند. بر همین اساس است که روسها از ما می ترسند، پاکستانی ها از ما می ترسند، غرب از ما می ترسند، حتی ایرانی هم از ما می ترسند."(5)

شاید دیگر نیازی نباشد که بپرسیم چرا همه، از مردم ما می ترسند ؟ ولی برای ذهن کنجکاو جوانان باید بگوییییم که این ذهنیت سازی که هزاره ها را مردم خطرناک و وحشی نشان دهند، همیشه وجود داشته و شاهد مثال تلاشهای فیلم " کابل اکپرس" در شرایط کنونی است که میخ کوبیدن عبدالرحمن بر فرق هزاره ها را به خود هزاره ها نسیت داده و با تحریف تاریخ در پی بهره برداری سیاسی اند ! مزاری بیشتر از دیگران به توطئه علیه خود آگاه بود و می دانست که اینگونه موضع گیری آشکار او را در منطقه و جهان منزوی می کند، ولی او یک آرمانگرا بود نه یک سیا ست باز! او اگر سیاست باز می بود مثل خیلی از رهبران دیگر باید به جای کلمه هزاره ، افغان می گفت ! چرا او اصرار داشت که هزاره بگوید، چون می دانست هزاره گفتن جرم است و هزاره ماندن پیامد قتل عام دارد ! ولی باز هم او اصرار داشت که فریاد بکشد: هزاره بودن و هزاره گفتن نباید ننگ باشد ، همان طوری که افغان گفتن ، تاجیک گفتن و ازبک گفتن ننگ نیست هزاره گفتن هم ننگ نیست. او می دانست و می توانست با تکیه به قدرت های منطقوی و یا جهانی به دولت کابل فشار آورده خواهان حق مردم خود شود ، ولی او پیرو سیاست مولایش حضرت علی (ع) بود که برای گرفتن حق به باطل نگرایید .البته تعدادی بابه مزاری را محکوم می کنند که چرا با خارجی ها نساخت ! ولی او خود بار ها گفته بود که ما پیرو سیاست امام علی (ع) و امام حسین (ع) هستیم که شهادت را به تسلیم ترجیع دادند.

صد افسوس که در جامعه آفت زده هزاره و شیعه افغانستان ، چنان ذهنیت منفی نگری جایگزین حقیقت گرایی شده که به محض نام بردن از امام علی(ع) و یا امام حسین(ع) فورا" افسونگران ذهنیت عوام را مخدوش می سازند که نگاه کنید اینها مزاری را با امام علی(ع) مقایسه می کنند، تعدادی هم بدون اینکه به اصل قضیه توجه کنند و اهداف شایعه سازان را درک کنند، احساسات مذهبی شان گل کرده با چماق تکفیر وارد صحنه می گردند. شاید فضای دموکراسی کشور میزبان این مجال را بدهد که مردم قبل از اقدام ، کمی هم فکر کنند. هرچند که برخی در فضای دموکراسی هم همان هوای آلوده تعصب و تحجر را تنفس می نمایند و از یافته های تمدن غربی فقط همان برهنگی نصیب شان شده نه خرد ورزی و واقعیت گرایی آن.

به طور مثل یکی از شاهدان عینی در لویه جرگه قانون اساسی جدید ، خاطر نشان می ساخت که شرکت کنند گان برگشته از غرب ، نسبت به کسانی که از کشور های همسایه و حتی از نقاط دور دست خود وطن آمده بودند، متعصب تر وتنگ نظرانه تراز دیگرا ن در باره مسایل زبانی – منطقوی – قومی و مذهبی برخورد می کردند ، در حالیکه خود پابند هیچ یک از دستورات مذهبی نبودند، ولی بیشتر از دیگران روی ماده های مذهبی قانون اساسی تکیه می کردند ، یکی از حقوقدان ها قصه می کرد که ما در بخش آزادِی مذهب شیعی در قانون اساسی با حقوقدانان برگشته از غرب بیشتر مشکل داشتیم تا مولوی های داخل کشور. این است معنی یک بام و دو هوا. یک مثال دیگر که خود شاهد بوده ام و شاید برای شما هم ملموس تر باشد ، بیان می دارم. امروزه در غرب کوبیدن مجاهدین مد شده ، هر کس ادعای روشنفکری داشته باشد، تکیه کلامش کوبیدن مجاهدین است و بدون تفکیک همه را تنگ نظر ، خود محور ، نادان و... یاد می کنند ، من در اینجا مدافع کسی و یا جریانی نیستم فقط یک واقعیت تاریخی – فرهنگی را نقل می کنم و قضاوت را به تاریخ می گذارم.ما زمانی که طالبان سر اقتدار بودند، در کشوری قلم می زدیم و نشریاتی داشتیم که آن کشور در غرب به سانسور عقاید و عدم آزادی بیان متهم است ، ما مقالات سید طیب جواد سفیر فعلی افغانستان در آمریکا را در نشریات "سراج" ، "در درِی " و حتی "هفته نامه وحدت" به نشر می رساندیم . و مقاله تاریخچه یهود در افغانستان را با تمام حساسیت های آن در کشوری به نشر رساندیم که در این مورد یک عالم درگیری با غرب دارد. در عوض از آقای جواد خواهش کردیم که چند مقاله در باره تقسیمات اداری افغانستان ، ترکیب واقعی نفوس افغانستان را که برای شان فرستاده شده بود، در نشریات مدعی آزادی که از سوی هموطنان روشنفکر ما با دید گاه فرا قومی و فرا منطقوی و فرا مذهبی نشر می شوند، نشر کنند تا وطنداران روشنفکر ما با نظریات به قول خود شان بی منطق و غیرعلمی تعداد دیگر از هموطنان خود – هرچند که آنها را نشریه البدر چاپ هالند به هموطنی قبول ندارد – آشنا شوند. متاسفانه ایشان معذرت خواهی کردند که اینجا تعصب است ، تنگ نظری است ، کسی اینگونه مقالات را چاپ نمی کند! ما هم تاسف خوردیم که برخی از وطنداران ما در محیط دموکراسی با عینک دیکتاتوری و تحجر قبیلوی راه می روند!

استاد مزاری با اینگونه ذهنیت منفی که در تار و پود فرهنگ و ادب جامعه افغانستانی ریشه دوانیده بود ، به مبارزه برخاست. او می گفت: ما می خواهیم که هزاره بودن و شیعه ماندن در افغانستان دیگر جرم نباشد. چرا روی این واژه همواره تاکید داشت؟ چون می دانست که در قاموس سیاسی افغانستان نه تنها هزاره بودن جرم بود که حتی با کفر برابر بود! نه در تاریخ گذشته که در شرایط دیروز و امروز کشور.اگر باور ندارید به این فتوای مولوی نیازی از سرکردگان طالبان در سال 1377ش بعد از تصرف مزارشریف توجه کنید:

" هزاره ها مسلمان نیستند، آنها شیعه هستند ، آنها کافرند" . او خطاب به مردم مزارشریف گفته بود: اگر شما و فا داری خود را به ما نشان ندهید ، ما خانه های تان را می سوزانیم و خود تان را می کشیم ، شما یا مسلمان شوید و یا افغانستان را ترک گویید".(6)

سازمان ناظر برحقوق بشر که این گزارش را تهیه کرده بود ، در بخش دیگر گزارش خود آورده است که :

" یک نفر که در حال ترک مزار بود، در صبح روزی که شهر را ترک می کرد یک جوالی هزاره را دید که جوالی را برای کسی حمل می کرد، یک طالب که در هوتل عارفان چای می خورد هنگام مشاهده این هزاره تفنگش را برداشته و او را به قتل رسانید. طالب بعدا" به مرد صاحب مال گفت : این مرد هزاره بود ، مال خود را بردار و برو".(7)

یا آن مرد ازبک که جوانش پیش چشمش به دست یک طالب کشته شد ، وقتی پدرش می گوید که چرا او را کشتی ؟ طالب می گوید او هزاره بود ، پدرش گریه کنان می گوید که او ازبک بود نه هزاره ! طالب با خونسردی می گوید چرا از اول نگفتی ! مرد ازبگ با درد می گوید تو کی پرسان کردی! این ذهنیت منفی نشان می دهد که نه تنها مرام و مسلک هزاره ها که شیعه است در افغانستان مشکل ساز بوده که قواره و چهره هزاره گی نیز حادثه ساز می باشد . مزاری آمد فریاد کشید که هزاره هم انسان است مثل دیگران حق دارد در این کشور زندگی کند و مسلمان است و با دیگر مسلمانان تفاوتی ندارد که خونش برای مدافعان دروغین اسلام مباح تلقی شود و واجب القتل! نظریات شهید مزاری کاملا" روشن بود ، ولی رقبای او با استفاده از فضای آلوده کشور همواره در پی وارونه جلوه دادن نظریات او کوشیدند. ولی مزاری با خون خود برخی از نظریات خود را بیمه کرد ، طرح چهار جانبه او برای حل مشکل افغانستان یک طرح تاریخی است و برای همیشه در دل تاریخ وطن و حافظه مورخان منصف زنده خواهند ماند.

با اینکه بسیاری از نظریات رهبر شهید در زمان حیاتش زمینه تحقق عملی نیافت ، ولی پس از مرگ برخی تلاشهای او به ثمر رسید از جمله د ر قانون اساسی افغانستان برای اولین بار مذهب شیعه رسمیت یافت .گرچه امروز داعیه داران زیاد است و هر کسی این کار نیک را به خود و دار دسته خود نسبت می دهد، اما واقعیت این بود و هست که هرگاه پافشاری و از خود گذری مزاری و مردمش نمی بود ، هرگز این طرح روی کاغذ نمی آمد. ما نمی گوییم این حرف رادیگران نزده اند، ولی هیچ کس به عملی شدن آن مثل بابه مزاری ایمان نداشت.طرح تقسیمات اداری کشور بر پایه نفوس ، واگذاری پست های دولتی بر اساس شعاع حضور هر یک از اقوام باشنده کشور ، در این شرایط از سوی کسانی این شعار ها داده می شود که در ان وقت محکوم می شد! ولی حالا مد روز شده است چون دیگر خطری ندارد. دیر یا زود بسیاری واقعیت ها به مردم کشور روشن خواهد شد که چه کسی خایین به ملت و وطن بوده و چه کسی خدمت گار صادق وطن!

کار نامه عملی رهبر شهید درسطح منطقه و جهان:

قبلا" یاد آور شدیم که درسطح منطقه و جهان نظر به همان سیاست منفی کتمان هویت ، هزاره ها یک مشت اقلیت ناچیز آن هم وابسته به بیگانه معرفی شده بود. در نشریات گوناگون نفوس کل هزاره ها را گاهی سر بسته دو یا سه درصد و گاهی مشخصا" 60 هزار نفر می نوشتند ، کسانی که مایل باشند آمار تقریبی نفوس افغانستان و هزاره ها را از دیدگاه مختلف مطالعه کنند به مجله سراج شماره (7) منتشره مرکز فرهنگی افغانستان ( مرکز فرهنگی سراج) در ایران ، مراجعه نمایند در آنجا تقریبا" اکثریت آمار های ارایه شده در باره نفوس کشور جمع آوری شده است.

براین اساس ، که منبع شناخت جهانیان اکثرا" بر پایه یافته های داده شده از منابع دولت های گذشته افغانستان بود ، کشور های منطقه و جهان قبل از حوادث سه ساله غرب کابل و مقاومت در برابر تجاوزات مکرر و همه جانبه دولت وقت، هزاره ها را یا نمی شناختند و یا اینکه می شناختند ولی یک اقلیت ناچیز آنهم صرف در هزاره جات منزوی شده ، احساس می کردند نه اینکه در پایتخت کشور حضور داشته باشند. این مطلب از سوی صاحب نظران و حتی خبرنگاران خارجی اعتراف شده که هزاره ها را قبلا" با این وضعیت نمی شناخته اند. دلیل آن کاملا "روشن بود ، افغانستان تا سال 1357ش اصلا" تلویزیون نداشت وقتی هم این رسانه فعال شد جنگها مجال آن را نداد تا جهان با افغانستان از طریق آن آشنا شوند. گذشته از آن هزاره ها نظر به محرومیت تاریخی خود از امکانات رسانه ی به دور بودند ، خود شان نیز از خود رسانه ی نداشتند.اگر به تاریخ رسانه ها در گذشته برگردیم ، در خواهیم یافت که کل نشریات خود هزاره ها از تعداد انگشتان یک دست تجاوز نمی کرد. لذا برداشت جهان، برداشت یک سویه و القایی نشرات مخالفین این مردم بود، به این مطلب توجه کنید تا دریابید دشمنان چه برداشتی از هزاره ها دارند:

"برادران ما رهبران مجاهدین، علاقه زیاد نشان دادند که رافضیان و شیعیان را در حکومت اسلامی آینده ی افغانستان سهم بدهند. اما این رافضیان همچنان در گزافه گویی و گمراهی خود غوطه ورند و روسیه کمونیست و حکومت رافضی و مجوسی ایران و حکومت مزدورکابل آنان را حمایت می کنند وبل برخی از برادران ما نیز، بعضی از اسماعیلیان کافر و شیعیان رافضی را در صفوف خود جذب کرده اند."(8)

گیلایه المجاهد نشریه عرب زبان چاپ پیشاور پاکستان _ که از سوی حامیان و تمویل کنندگان سلاح و پول مجاهدین مقیم پیشاور منتشر می شد_ به خاطر آن بود که درکابینه حکومت احمد شاه احمد زی که از سوی مجاهدین مقیم پاکستان تشکیل شده بود ، فقط یک نفر شیعه به نام آقای واعظ زاده شرکت داشت ! آن هم از سوی کدام گروه شیعی نبود که از سوی حزب آقای مجددی معرفی شده بود. همین یک نفر به نام شیعه هرچند عضو گروه سنی برای حامیان عرب گروه های مجاهدین مقیم پیشاور قابل تحمل نبود و از آن به عنوان سهم دادن به مردم شیعه افغانستان یاد می کردند و مجاهدین را تهدید به قطع کمک شان می نمودند. برای اینکه ، نظریات ضد انسانی و ضد اسلامی شان را به مردم نا آگاه جهان و بخصوص مسلمانان القا کنند ، طرح اتهام و وابستگی مردم هزاره و شیعه افغانستان را به کشور ایران ، روسیه (شوروی سابق) و دولت کمونیست کابل پیش کشیدند، تا حق خواهی گروه های مجاهدین شیعی را تحت الشعاع شعار اتهام وابستگی آنها قرار دهند و در این راه به حدی پیش رفتند که حتی حق دادن به گروه های مجاهدین شیعه که همان هزاره ها باشند را ، دادن قسمتی از خاک افغانستان به کشور ایران تلقی کردند! اگر باور ندارید به این متن توجه کنید:

" منابع دیپلوماتیک می گویند که علی اکبر ولایتی{وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران}در باره دادن 30در صد کرسی ها به سازمان های شیعی بسیار پا فشاری دارد و خبرگزاری ها نقل کردند که حکومت ایران بر مجاهدین فشار وارد می کند و سفیر ایران در پاکستان نیز به مداخله برخاسته است به گونه ای که شیخ سیاف را وادار کرد به اینکه بگوید: شما برای اینکه حکومت ما را به رسمیت بشناسید اگر پول می خواهید که ما حاضریم تلاش کنیم برای شما پول تهیه کنیم تا ما را به رسمیت بشناسید، اما اگر قسمتی از خاک افغانستان را می خواهید تا ما را به رسمیت بشناسید، این فرصت را هرگز به شما نخواهیم داد. شما ما افغان ها را بسیار خوب می شناسید."(9)

متاسفانه حکومت مجاهدین در سال 1371ش با همین ذهنیت منفی القایی و تهدیدی وارث حکومت داکتر نجیب شد. بسیاری کسانی که در قضایا صرفا" به تبلیغات یک سویه اکتفا می کنند در برداشت ها دچار افراط و تفریط می گردند ، همان طوری که دیروز به تقلید از رسانه های تبلیغاتی هدفدار از مجاهدین حمایت می کردند ، امروز همه مجاهدین را می کوبند! خدا نکند که روزی همین رسانه ها از طالبان حمابت کنند که بازهم همان های که امروز طالبان را می کوبند به دفاع برنخیزند! بهر حال کسانی که از پشت پرده اطلاع نداشتند و یا هنوز هم اطلاع ندارند ، مقاومت رهبر شهید در غرب کابل را بیهوده و هدر دادن خون مردم هزاره و شیعه معرفی می کنند ، در حالیکه رهبر شهید و مردم غرب کابل برای حفظ و بقای تشیع و نجات مردم هزاره چاره ای جز دفاع نداشتند. و حزب وحدت اسلامی افغانستان در آن زمان به همین مبنا وبا هدف حفظ این آرمان انسانی و قابل قبول همه خردمندان منصف تشکیل شده بود تا در برابر جریان انحصار طلب خواهان حق تلف شده مردم خود باشد. رهبر شهید خود در این زمینه در جمعی از مردم که علاقه مند به درک مسا یل پشت صحنه کشور بودند، می گویند"

شما در جریان هستید ، برادرانی که در پیشاور نشسته بودند ، گفتند که شیعه در افغانستان دو درصد یا سه درصد هستند و از کل رادیو ها اعلان شد که شیعه ای دو درصد یا سه درصد هیچ حق ندارد که در حکومت نقش داشته باشد و این حرف عقلایی است و غیر منطقی نیست !

در اینجا بود که ما فکر کردیم پس ما که تا حالا در سر و صورت می زدیم که دولت در افغانستان تشکیل بدهیم و آن دولت وابسه نباشد ، حکومت ناب اسلامی باشد، وقتی که ما در افغانستان موجودیت نداریم ،این حرف بی خودیست. باید اول از موجودیت خود در افغانستان دفاع کنیم ، ما باید اول برای این برادران اثبات کنیم که ما در افغانستان هستیم و روی این مساله بود که حزب وحدت تشکیل شد."(10)

اینکه حزب وحدت چگونه تشکیل شد و سیر تحولات آن چگونه است و چرا امروز به جای یک حزب وحدت ،چندین حزب وحدت داریم ؟ از حوصله این بحث خارج است ، ولی نمی توان از این حقیقت چشم پوشید که حزب وحدت به رهبری استاد مزاری در یکی از حساس ترین مراحل تاریخ کشور با مقاومت سه ساله خود در غرب کابل ، ذهنیت منفی جهان را به طور نسبی در باره مردم هزاره و شیعه افغانستان تغییر داد و به باور های گذشته شک و تردید ایجاد کرد.دنیای نا باور برای اولین بار ، باور نمود که هزاره و شیعه افغانستان بر خلاف تبلیغات مخالفان 60 هزار نفر نیستند ! چراکه 60 هزار نفوس اگر زن و مرد کودک و بزرگ مسلح هم باشند ، نمی توانند در برابر نیروی مقاومت کند که تمام امکانات بر جا مانده از یک ارتش ابرقدرت را در اختیار داشته باشد ! آن هم در پایتخت کشور مقاومت داشته یاشد. لذا این مقاومت سه ساله نشان داد که هزاره ها علاوه بر هزاره جات که مرکز هزاره ها به حساب می آید ، در کابل ، مزارشریف ، هرات و سراسر کشور حضور دارند . با اینکه دولت های گذشته ، با طراحی جاده ها و عدم عبور کدام جاده که ناخواسته مردم هزاره را به خارجی ها معرفی کند! مثل مسکوت گذاشتن شاهراه آسیایی که از هزاره جات عبور کرده کشور های جنوب شرق آسیا را با هم ارتباط می داد و یا عدم سر شماری نفوس ، تقسیم ساحه هزاره جات به ولایات خارج از ساحه بود و باش هزاره ها وغیره که همه برای مخفی کردن این قوم از دید جهان طراحی شده بود ، همه به اثر سه سال مقاومت این مردم در غرب کابل نقش بر آب شد. و دنیا دریافت که هزاره های زنده مانده از قتل عام دوره عبدالرحمن بیش از 60 هزار نفر است که دشمنان هزاره به دنیا معرفی کرده اند. رهبر شهید در این باره خطاب به نمایدگان مردم هزاره که از سراسر کشور به کابل آمده بودند ، می گوید"

" خوش وقتم از اینکه شما را در مقر فرماندهی مردم هزاره ، در پایتخت افغانستان ملاقات می کنم . و این پیروزی را که بعد از چهارده سال رنج و فشار به کمک خدا و همت مردم نصیب ما شده به شما تبریک می گویم . این پیروزی مربوط گروه خاص، طایفه خاص و یا نژاد خاص نیست ، بلکه مال ملت افغانستان است و به همه مردم تعلق دارد. این مساله که ما سیصد سال محکوم بودیم ، در تاریخ افغانستان محو شده بودیم و کسی ما را با هویت هزاره قبول نداشت و هزاره گفتن و هزاره بودن در این مملکت به زعم بعضی ها ننگ بود.

امروز الحمدالله از بین رفته و مردم ما این افتخار را دارد که با پای برهنه و دست خالی به چهارده سال مبارزه آشتی ناپذیر علیه دشمن ادامه دادند. امروز هیچ فردی ادعا کرده نمی تواند که مناطق ما آزاد نبود، ولایت ما آزاد نبود و اینها مبارزه نکردند و شهید ندادند.

ولی با تمام این د ستا ورد ها ، هنوز مشکل ما به پایان نرسیده است. زیرا بنا بر شهادت تاریخ مردم افغانستان همیشه در ساحه ی نظامی پیروز بوده ، ولی از لحاظ سیاسی میدان را باخته است."(11)

بد بختانه با تمام این هشدار ها بازهم تاریخ تکرار شد که جای پرداختن به آن نیست. ولی رهبر شهید در غرب کابل، با سفرای بسیاری از کشور ها بخصوص کشور های ذیدخل در امور افغانستان ملاقات نموده ، ضمن معرفی مردم هزاره و شیعه به جهانیان ، دیدگاه و نظریات خود را در باره نوع حکومت آینده کشور ، ساختار ظالمانه حکومت های قبلی را نیز افشا و نفی نمود. خوشبختانه قسمت عمده این گفتگو ها ، بیانیه ها ، سخنرانی ها و پیام ها جمع آوری شده در اختیار علاقه مندان قرار دارد و مجموعه های فراوانی هم به شکل پراکنده وجود دارد که امید است روزی به همت مردم ما به نشر برسند.

عمده تلاش رهبر شهید این بود که ذهنیت منفی حاکم بر سیاست خارجی افغانستان را در زمینه های دشمن تراشی با همسایگان به ذهنیت مثبت روابط متقابل تبدیل کند. او همان طوری که در سطح داخلی برادری اقوام و گروه های اجتماعی ساکن کشور را مورد نظر داشت ، در سطح خارجی بخصوص با کشور های همسایه نیز روابط دوستانه عاری از مداخله را پیشنهاد می کرد. ازینرو نمایدگان حزب وحدت در بسیاری از کشور های که زمینه حضور وجود داشت ، فرستاده شدند تا موضع عادلانه حزب وحدت و مردم هزاره را به گوش دولت مردان آنها برسانند. بر اساس همین روش دوست یابی بود که حزب وحدت حتی بعد از شهادت رهبر شهید نیز موضع ثابت خود را حفظ کرد و در اجلاس رم ، قبرس و سرانجام بن نقش بسیار روشن به عنوان یک رکن اصلی در جامعه چهار ضلعی افغانستان پذیرفته شده بود. این موفقیت به اثر درایت و تیز بینی رهبر شهید و مقاومت مردم آن بدست آمده بود، ورنه این مردم قبلا" هم بودند و حالا هم هستند!

اینکه رهبر شهید مردم هزاره و شیعه افغانستان را به جهان معرفی کرد همه اعتراف دارند ، ولی خدمات ماندگار او در زمینه های فرهنگی و اجتماعی و رفع نا رسایی درونی جامعه هزاره ، به اثر رویکرد جدا اندیشی وارثان سیاسی رهبر شهید ، کمتر مورد توجه قرار گرفت . چراکه پس از شهادت ایشان این پندار بوجود آمد که " هر که کلاه کج نهد سروری داند " و هرکه در آن جایگاه قرار گیرد مزاری خواهد شد! ولی دیدیم که نشد باز همان نام مزاری است که پس از دستور سکوت و بایکوت ! دو باره سر زبانها می افتد، اما کسی حاضر نیست قبر مزاری را آباد کند و یا آثار برجا مانده از مزاری را چاپ ونشر نماید!

بهر حال ، مزاری بزرگ بیشتر قربانی این قسمت از تلاشهای خود شد ، او به فراست دریافته بود که ضعف های در درون جامعه هزاره و شیعه وجود دارد که مخالفان می توانند از آن علیه هزاره ها استفاده کنند. یکی از این سوژه ها که همیشه هزاره شیعه را به قتل عام مواجه ساخته و بار ها تا خط آخر نابودی پیش برده ،اتهام وابستگی این قوم به خاطر اشتراک مذهبی شان با مردم ایران است . چون مردم شیعه افغانستان نظر به علایق مذهبی به مراجع تقلید شیعه که اکثرا" در عراق و ایران حضور داشتند ، ارتباط تنگاتنگی با حوزات علمیه این دوکشور داشتند. متاسفانه این ارتباط معنوی و مذهبی از سوی مخالفان ، ارتباط سیاسی و حتی وابستگی و مزدوری تلقی شده ، آنرا توجیه برای سرکوب و قتل عام این مردم ساخته اند. او چون از دامن حوزه علمیه شیعی برخاسته بود، با شناخت سیاست منفی افغانستان و ساختار درونی حوزات علمیه که سوژه ساز بودند، در یافته بود که در افغانستان هر وقت شیعه کشته اند در قدم اول هزاره کشته اند بعد به شیعیان غیر هزاره پرداخته اند _ چنانچه در طول دوران مهاجر گیری ایرانی ها ، هر وقت افغانی گرفته اند اول هزاره گرفته بعد به دیگران نوبت رسیده است !

چون در قاموس سیاسی افغانستان هزاره یعنی شیعه و شیعه یعنی هزاره ! در حالیکه هزاره یک قوم است و هزاره غیر شیعه هم وجود دارد ، شیعه هم یک مذهب است و شیعه غیر هزاره هم وجود دارد !ولی در افغانستان این تفکیک نه تنها برای مردم عادی مشکل است که مقامات دولتی هم یا نمی دانند ویا می دانند تعمدا" خود را به نا فهمی می زنند! در افغانستان حتی ایرانی ها را نیز به خاطر مذهب شان هزاره می گویند ، در حالیکه برخی ایرانی ها مثل دیگران چندان از هزاره ها خوش شان نمی آید. برای اینکه ذهنیت تاریخی حکومتگران افغانستان نسبت به هزاره وشیعه روشن شده باشد ، یک سند تاریخی را نقل می کنیم و قضاوت را به مردم می گذاریم:

" در روز 19 شوال 1312 محمد رحیم خان حاکم و سید اصغر قاضی علاقه گیزاب یک روپیه سکه ی سلاطین صفویه که یک روی آن لا اله الا الله محمد رسول الله و علی ولی الله مسکوک بود با یک جلد کتاب طوفان البکا معروف به جوهری از مئولفات میرزا ابراهیم هروی یا کتاب حلیه"المتقین را که در تهران به اسمهه شده ، از نزد یکی از هزارگان گیزاب بدست ایشان افتاده بودند و ارسال پایه ی سریر سلطنت نموده، معروض داشتند که یک جلد کتاب هزارگی و روپه ی هزارگی مسکوک به سکه ی علی ولی الله بدست آمده و در صفحه 26 کتاب مذکور ، در بیان غصب خلافت اظهار عقیده و مذهب خود را نوشته الفاظ قبیح و شنیع در باره صدق اکبر خلیفه اول و فاروق اعظم خلیفه ثانی رضی الله عنهما از حد زیاد گفته اند و حضرت والا در روز 10 ذی قعده 1312 در جواب ایشان فرمان کرده ارقام فرمود که : از این گوه ها بسیار خورده اند، سرکار ما آگاه می باشد، فقط."(12)

خوب این ذهنیت منفی تاریخی که حتی ایرانیان را به خاطر مذهب شان هزاره معرفی می کنند، در طول تاریخ برای هزاره های افغانستان مشکل ساز بوده و همیشه هزاره ها ی افغانستان به خاطر ایران و ایرانی ها قتل عام شده اند! اگر به تاریخ سه سال مقاومت غرب کابل در برابر تجا وزات مکرر بالای مردم هزاره از نگاه تاریخ زمانی نگاه کنیم هر حمله درست به یک مناسبت بزرگ تاریخی ایران مطابقت می کند! آیا همه این اتفاقات تصادفی است یا هدفمند و حساب شده؟ بطور مثال اولین حمله اتحاد سیاف علیه مواضع حزب وحدت عصر روز13 جوزا 1371 ش شروع شد .اگر به تقویم تاریخ نگاه کنیم روز های 13 تا 15 جوزا در ایران به مناسبت رحلت امام خمینی و قیام 15 خرداد روز های حساس تاریخی به حساب می روند. شاید تقارن این دو حادثه اتفاقی تلقی شود . ولی حادثه افشار که علاوه بر قتل و غارت مردم افشار و در هم کوبیده شدن مرکز فرماندهی حزب وحدت ، به ناموس هزاره و شیعه نیز تجاوز شد ! بازهم اتفاقی بود ؟ چون در این شب ایرانی ها حتی در سفارت خود در کابل به خاطر سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی جشن داشتند. حادثه افشار در شب 22 دلو( 22بهمن)1371ش اتفاق افتاد . عجیب اتفاقی!شاید روزی اسناد و مدارک تاریخی پرده از این همه اتفاق بردارد. البته تا آن وقت حرف قهرمان ملی افغانستان شهید احمد شاه مسعود خود یک سند زنده است که بعد از شهادت رهبر شهید گفت : " ایران می خواست غرب کابل را جنوب لبنان بسازد ، با مرگ مزاری دست ایران از افغانستان کوتاه شد." آیا واقعا" اینطور شد؟ یا یکی از علمای شیعه روز سقوط غرب کابل بدست طالبان و حکومت کابل را "الیوم یوم المرحمه" عنوان داد ! این تعبیر زمانی که در عهد رسول الله (ص) مکه معظمه از تصرف کفار و مشرکان قریش بدست مسلمانها افتاد به کار گرفته شد . آیا سقوط غرب کابل برای مسلمانان این قدر اهمیت داشت و هزاره ها مثل کفار قریش بودند؟ تاریخ قضاوت خواهد نمود که پشت قضیه چه بوده است ما فقط ظاهر را دیدیم.

مزاری بزرگ با درک این برداشت منفی تاریخی و بستن زبان استفاده جویان سیاسی از این ارتباط مذهبی ، زمانی که به عنوان ريیس هیأت اعزامی حزب وحدت اسلامی افغانستان در ایران به سر می بردند، تلاش فراوانی به خرج داد تا نمایندگی ولی فقیه در امور افغانستان از یک فرد ایرانی به یک فرد افغانستانی تبدیل شود . ولی این تلاش هرگز به ثمر نرسید ، حتی ایشان حاضر شدند در این ارتباط آقای رفسنجانی را ملاقات کنند و از طریق او که گفته می شود باز فکر می کند این قضیه را حل کند ، با اینکه ایشان هیچگاه رابطه و نظر خوبی با آقای رفسنجانی نداشتند! دیدار با این شخصیت ایرانی هم کمک نکرد تا این برداشت منفی عوض شود و آقای ابراهیمی از مقام خود حذف نشد. پس از این واقعه رهبر شهید به این نتیجه رسید که خود بدون موافقت ایرانی ها این مشکل تاریخی را رفع کند. لذا در پی راه حل اساسی برآمد تا جامعه هزاره و شیعه افغانستان را برای همیشه تاریخ از این اتهام دروغین وابستگی نجات دهد. البته شرایط زمانی هم زمینه را فراهم ساخته بود ، چراکه بعد از فوت امام خمینی و آیت الله العظمی خویی، سد مرجعیت واحد و قدرتمند شکسته و مرجعیت های چند گانه مطرح بود . ایشان کوشیدند تا یکی از چهره های طراز اول از علمای افغانستانی مقیم حوزه علمیه نجف و یا قم بار مسؤلیت مرجعیت شیعیان افغانستان را به عهده گیرند. در آن روزگار از جمع علمای حوزه از شخصیت های افغانستانی چهار نفر نسبت به دیگران برجستگی داشتند( آیت الله محسنی ، آیت الله فاصل ، آیت فیاض و آیت الله کابلی) رهبر شهید با آیت الله محسنی و آیت الله فاضل از نگاه فکری اختلاف داشتند، لذا ایشان در قدم اول نظر شان این بود که این مسؤلیت را آیت الله فیاض مقیم نجف اشرف به عهده گیرند، ولی نامبرده نظر به شرایط آن روز عراق از این مسؤلیت شانه خالی کردند و پس از آن توجه رهبر شهید متوجه حضرت آیت الله کابلی شد و در این راه تا پای جان کوشید تا او مرجع شود ، ولی زمانی که ایشان مرجع شدند و کتاب ضرورت مرجعیت در افغانستان چاپ شد ، نه تنها از این تلاش ها نام برده نشد که حتی شعار های مردم به نام رهبر شهید نیز تحریف شده بود. ولی واقعیت این بود که همه می دانستند و می دانند که اگر تلاشهای رهبر شهید در زمینه سازی مرجعیت در افغانستان نمی بود هیچ افغانستانی جرأت گام گذاری در این صحنه را نداشت چه رسد یه مرجع شیعه هزاره و با آن روحیه خود کم بینی که در بین این قوم وجود دارد! با اینکه از نگاه علمی در بسا موارد درجات بالایی داشتند ولی مبلغ پایین تر از خود می شدند!

البته رهبر شهید در این رابطه تاوان کلانی پرداخت نمود. ایرانی ها او را به خاطر این اقدام تاریخی و حساس هرگز نبخشیدند و تا امروز از او نفرت دارند، ولی خیلی ها این مساله را درک نمی کنند که برای اولین بار در تاریخ مرجعیت شیعه ، مرجعیت به افغانستان منتقل شد. با اینکه خشم و نفرت علیه مزاری هیچگاه علنی و رسما" اعلام نشد. اما مزاری ولایت فقیهی و پیرو خط امام و فعال در مبارزات قبل از انقلاب اسلامی در ابران ، آهسته و آرام بدون اینکه توده مردم به آن آگاه شوند ، جای خود را در ایران به رقیب سرسخت خود داد که قبلا" ایرانی ها او را به اتهام ضدیت با ولایت فقیه از ایران رانده بودند . اینکه کدام موضع درست است و کدام نادرست؟ قضاوت با مردم و تاریخ می باشد. البته زمانی که پرده ها کنار روند و حقایق پشت صحنه آشکار شود تا آن زمان وقت زیاد لازم است . ولی این دیگر به زمان نیاز ندارد که مزاری مطرح در رسانه ایران به خاطر نقش فعال او در مبارزات قبل از پیروزی در دوران جهاد ، پس از شهادت به اندازه یک فرد عادی هم در ایران تجلیل نشد.

زمانی که فیلم شهید مسعود ساخته ایرانی ها از شبکه سراسری تلویزیون ایران در چندین قسمت پخش شد ، کسانی که مزاری را از نزدیک می شناختند و یا شنیده بودند ، تحریک شدند که فیلمی هم در باره شهید مزاری از سوی ایران ساخته شود . قرار شد این فیلم از سوی بنیاد شهید انقلاب اسلامی ایران ساخته شود . فیلم نامه را آقای دهنویس یکی از فیلم نامه نویسان ایرانی تهیه کرد و کار گردانی فیلم را آقای معزی به عهده گرفت . تمام نوار ها و فیلم های موجود از رهبر شهید جمع آوری و در اختیار گروه فیلم بردار و فیلم نامه نویس قرار داده شد. یک میز گرد چند ساعته در باره خط فکری رهبر شهید با حضور چند تن از فرهنگیان افغانستانی در ساختمان مرکز مطالعات و تحقیقات وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران ثبت و ضبط شد ، و قول دادند که در سال 1382ش همزمان با روز سالگرد شهادت رهبر شهید این میز گرد از شبکه شاهد و سراسری پخش شده و بعدا" به شکل سریال در چندین نوبت فیلم اصلی پخش شود. که متاسفانه تا امروز نیم دقیقه از آن فیلم پخش نشد. البته روزی که برای ثبت میزگرد به تهران می رفتیم در مسیر راه به آقای دهنویس گفتم : ما مردم کمبخت هستیم فیلم چور کردن برای مزاری مثل فیلم جور کردن برای مسعود نیست ، سعی کن مثل ما بدبخت نشوی ! خنده کرد، ولی متوجه حرفم نشد . بعد ها شنیدم بیچاره فیلمنامه نویس زندانی شده! به چه اتهامی ،نفهمیدم .

یقینا" هیچ کس جرأت نمی کند حقایق پشت پرده را در باره رهبر شهید فاش کند ، این کتمان گری به مخالفان رهبر شهید فرصت می دهد که او را به عنوان های مختلیف بکوبند ،ولی جرأت دفاع از مزاری وجود نداشته باشد. هیچ کس این قضیه را از نگاه سیاسی مورد تجزیه و تحلیل قرار نداد که چرا بعد از شهادت رهبر شهید در باره نحوه شهادت ، چگونگی اسارت ، افراد دست اندر کار و...کسی تحقیق نکرد؟ و با گذشت 12 سال از آن حادثه غم انگیز تاریخی که مردم ما را به عزا نشانید و در اوج امید واری نا امید ساخت ، باز هم قضایا گنگ و پوشیده است . در حالیکه ، جز تعداد معدودی که با رهبر شهید یکجا به شهادت رسیدند ، دیگر دست اندرکاران همه هنوز در حیات اند ، ولی چرا جزءیات مذاکره با طالبان ، نحوه دستگیری ، محل دستگیری ، و نحوه شهادت و عاملان اصلی با وجود این همه فعل و انفعالات سیاسی در پرده ابهام می ماند. درست است که قتل های سیاسی زود برملا نمی شوند، ولی همواره برای کشف حقایق تلاش می شود . چرا برای قتل رهبر شهید یک گروه تحقیق تشکیل نشد ؟ اگر شد این افراد کی ها بودند و نتیجه تحقیقات شان چه بوده است؟ مردم حق دارند از مدعیان پیروی از راه و روش مزاری بپرسند که یک صدم هزینه که هر ساله به عنوان های مختلف و رقابتی در ایام شهادت رهبر شهید صرف می شود . چرا برای کشف این واقعیت و نیز نشر آثار ایشان استفاده نمی شود !

واقعیت این بود و هست که مزاری یک روحانی دین باور بود و مصالح کلان ملی را در چوکات دینی که حقوق تمامی مذاهب و باشندگان کشور بر پایه قا نو ن در نظر گرفته شود، قابل حل می دانست . او شعار حقوق تمامی اقوام را از آن جهت برجسته ساخت که می دانست تعداد زیاد از قوم گرایان در پشت شعار دین و مذهب سنگر گرفته اند و دم از شعار دینی می زنند ، ولی اعتقادی به دین و مذهب ندارند! او بار ها می گفت: " در افغانستان شعار ها مذهبی ، ولی عملکرد ها نژادی است " و دریافته بود که همواره از باور های سنتی مردم دین باور کشور ، استفاده سیاسی می شود . و از کار برد حربه تبلیغاتی مخالفان خود که اورا به خاطر طرح حقوق اقوام در بین مردم عوام قوم گرا و ضد دین و مذهب معرفی می کردند و می کنند! آگاه بود. لذا در همان شرایطی که از هر طرف در محاصره بود و از زمین و هوا مورد تهاجم بی وقفه قرار داشت و حتی یک مرمی خارج از غرب کابل بدست نیروهایش نمی رسید ، باز هم از این حق خواهی و حق گویی لب فرو نبست ، با اینکه پایان کار را می دانست، ولی بر اساس همان باور های دینی سر موضع خود ایستاد بود و مردم را به وظایف شان آگاه می کرد. او در آخرین سخنرانی خود خطاب به مردم خود آنها را به وظایف سنگین تاریخی و بعد از خود آشنا می سازد و صراحتا" اعلام می دارد که :

" برای شما می گویم مه شما دو چیز را اینجا مدنظر بگیرید :

_ یکی توجه به خدا داشته باشید که خدا از همه قوی است ، هیچ کسی در مقابل قدرت او قدرت نیست این یک مساله است.

_یک مساله هم این است که پیر و جوان ، زن و مرد، کوچک و بزرگ متوجه باشید که در بین شما کسی خیانت نکند ...

اگر در این دو مساله توجه نکنید ، یک بار دیگر تاریخ تکرار می شود ...

برای شما من اینجا می گویم که من هیچ منافعی غیر از منافع شما ندارم ، اگر می خواستیم روی منافع شخصی خود فکر می کردم در این دو سال و هشت ماه هم در کنار شما نمی نشستم ...

از خدا هیچ وقت نخواستیم که من بدون شما در جایی بروم ، شما را در معرکه بگذارم و خودم جان خود را نجات بدهم. نه ! این را از خدا نخواستیم ، خواستیم که در کنار شما خونم اینجا بریزد ، در بین شما کشته شوم و در خارج از کنار شما هیچ زندگی برایم ارزشی ندارد...

شما مطمن باشید ما اینجا هستیم در کنار شما و از خدا خواستیم که در زندگی خود حقوق شما را هم از همه بیگیرم ، آن روزی که حقوق شما را گرفتم آن روز از خدا می خواهم که برای ما توفیق بدهد ، توفیق شهادت را که در بین شما شهید شوم..."(13)

این آخرین سخنرانی رهبر شهید در بین مردم بود که یک ماه قبل از شهادت شان در غرب کابل ایراد شد و پس از آن نظر به جنگ های شدید و حملات بی وقفه هوایی و توپخانه ای دولت کابل علیه غرب کابل ، مجال جمع شدن مردم در یک نقطه را داد ، لذا گاهی از این سخنرانی به عنوان وصیتنامه سیاسی رهبر شهید نیز نام برده می شود . نکات بسیار ظریفی در این سخنرانی وجود دارد که نیازمند تجزیه وتحلیل کارشناسانه سیاسی می باشد و ایشان راه گوناگون بیرون و شکست جامعه هزاره و شیعه را در این سخنرانی نشان داده اند.

سر انجام همان طوری که خود می خواست در راه ادای دین به مردم خود و اجرای وظابف دینی و مذهبی خویش ، بدست دشمنان مردم و مذهب به شهادت رسید روحش شاد و راهش پر رهرو باد.

زندگی مزاری نسبت به کارنامه او بسیار کوتاه بود، او در این جهان فقط 47 سال زیست که جز دوران کودکی و نوجوانی ، بقیه همه در راه مبارزه و تلاش برای آگاهی مردم به حقوق شان گذشت. او علی وار زندکی کرد و در این راه به شهادت رسید ، از خود مال و دارایی حتی برای یگانه یادگار خود زینب مظلوم که آن روز فقط سه سال داشت، چیزی به جا نگذاشت. او را نیز چون یتیمان غرب کابل به امان خدا رها کرد و رفت تا رسم مردانگی در دنیای نا مردی ها محفوظ بماند که خانواده او مثل دیگران زندگی کند نه اینکه مثل سایر رهبران زندگی شان با مردم فرق داشته با شد. او در 22حوت سال 1373ش به شهادت رسید، هرچند که خود مایل بود که در غرب کابل و در کنار دیگر شهدای مقاومت سه ساله دفن می شد ، ولی شرایط طوری رقم خورد که در آن زمان این زمینه وجود نداشت و تابوت او پس از انتقال به مزار شریف در منطقه زراعت دفن شد.

لازم به یاد آوری می دانم که بر اساس استنباط از همان سخنرانی اخیر ایشان در غرب کابل که مایل بودند همیشه در کنار مردم خود باشند، به محض خبر شهادت شان در اطلاعیه که از سوی بیت رهبر شهید در قم صادر شد ، قید گردید که پیکر رهبر شهید باید در غرب کابل دفن شود، ولی چون فعلا" شرایط آماده نیست به طور موقت دفن شود . این موضوع حتی به استاد شفق که سخنران محفل در مزارشرف تعیین شده بود در بین طیاره در مسیر تهران _ مزار شریف قبل ازمراسم خاکسپاری گفته شد و ایشان هم قول دادند که این موضوع را حتما" در مزار مطرح می کنند ، ولی شرایط طور ی پیش آمد که این مهم مسکوت ماند . اگر آ ن روز این مساله مطرح می شد به یقین مردم غرب کابل حرم رهبر شهید را آباد می کردند و رهبران هم نظر به منافع خود و ترس از افکار عمومی ساکت نمی ماندند. چه کنیم که ما مردم کم بخت هستیم.خوب جا و مکان مهم نیست، مهم این است که ما آرمانهای او را زند ه نگهداریم .

والسلام

18/3/2007مطابق27/12/1385

منابع و مأخذ:

1- عزیزی، محمد ، تبر و باغ گل سرخ ، دفتر دوم ، چاپ اول 1375، ایران ، ص 63.

2-احیای هویت مجموعه سخنرانی های رهبر شهید ، مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان ( مرکز فرهنگی سراج)،. چاپ اول 1374، ایران،ص75.

3- هزاره ها پناه گزینی و کتمان هویت ، بصیر احمد دولت آبادی ، چاپ اول 1384ش ، ایران، ص 35 به نقل از کتاب وقایع افغانستان اثر مرحوم کاتب ص253.

4- احیای هویت ...ص 33.

5- هزاره ها از قتل عام تا احیای هویت ، بصیر احمد دولت آبادی، چاپ اول 1385ش، ایران ، ص 492.

6- هفته نامه وحدت ، حزب وحدت اسلامی افغانستان ، ایران – قم 5/9/1377ش ،شماره 277.

7- 8المجاهد، چاپ پاکستان ، 1367ش ، شماره (5-6).

9- احیای هویت ...صص 52 و 53.

10- همان ، ص 25.

11-هزاره ها از قتل عام تا احیای هویت ...ريال ص185.

12-13 احیای هویت صص 220 تا 223.

دوازدهمین دژم بهار نبود استاد عبدالعلی مزاری

chake-haye-sorkh — Sun, 14 Oct 2007 01:25:18 GMT

گذشت زمان درخشش او را بیشتر می کند

خوانندگان گرامی چاکه های سرخ سلام ، مقاله ی دوازدهمین دژم بهار نبود استاد عبدالعلی مزاری به یاد بود شهادت رهبر شهید به قلم برادر گرامی جناب آقای بیژن پور آبادی در سایت خاوران به حق چهره ی واقعی رهبر شهید را به تصویر کشیده است. از این رو ضمن قدر دانی از آن نویسنده ی محترم عین مقاله را بدون کم و زیاد به خوانندگان چاکه ها عرضه می داریم . امیدورایم که هم حق نویسنده ی محترم ادا شده باشد و هم تعداد بیشتری با چهره ی واقعی رهبر شهید آشنا گردند. گذشت زمان ابرهای تیره ی قضاوت ها ی یک طرفه راکم کم کنار زده و حقایق بیشتری به مردم ما و جهان روشن می گردد. خدا کند روزی تمام قضایای افغانستان بدون تعصب و تنگ نظری به قضاوت گرفته شود . به امید آن روز.

نویسنده: آقای رحمت الله بیژنپور آ. آبادی

دوازدهمین

دژم بهار نبود استاد علی مزاری

(مرید ومراد آزادی)

شصت سال پیش از امروز در پیش هفته ی بهار (آخرین هفته از ماه حوت 1326) در خانواده ی حاج خداداد یک کشاورز محلی باشنده روستای نانوایی حاکم نشین چهارکنت از توابع بلخ نامی، کودکی بدنیا آمد که به تأسی ازفرهنگ مذهبی نام این نوزاد را بزرگی در آن محل عبدالعلی نهاد. اما در 48 سالگی پس از اتمام حجت وانجام وظایف یک رهبر کاریزماتیک (ایستنده ی خط مقدم حق خواهی و دلاوری در مقام پیشوایی) قربانی دسیسه های دشمنان خود شد وبا تن پاره پاره به زادگاه خویش برگشت و درسینه ی خاک مزار آرمید. از آنروی درحق او میگویند:

مرد وزن هزاره درسینه میزند مشت
درپای مرقداو، مردیکه کینه را کشت

نامش همیشه ماناد، دردفتر زمانه!

کاو نخشناس بیدار، تارزمانه میرشت

خانواده ی عبدالعلی پیش از آنکه مقیم آنجا بوده باشند، از محله ی سرخجوی حاکم نشین ورس بامیان به بلخ رفته بودند. میدانیم که تاریخ گذشته ی هزاره ها را میشود با چشم بسته خواند و از سیر وسفر وکوچ وگذر اجباری و استکباری ناشی از امر حکومتها ی طایفه، سرگردانی و هرج زندگی آنان را فهمید. همین بس است که میدانیم، زیستنامه ی استاد عبدالعلی مزاری از کودکی تا پایان زندگی همواره دستخوش گردشها ودگرشدهایی بوده است که در دیگران ورهبران دیگر کمتر چنین اتفاق افتاده باشد.

من به سرگذشت سرگردان استاد مزاری که در کتب وآثار گوناگون و سایتها و نامه های فراوان الترونیک ثبت وقابل دسترسی است، نمی پردازم. اما دریغ میدانم که از ویژگیهای او در مقام یک پیشوای آزاده و آزادی خواه سرشار و فراموش ناپذیر اشارتی نکنم. این مرد چندان هوشمند ودلیر بود که با پایمردی استوار میان امروز ودیروز جامعه ی هزاره خط درشتی کشید و از دایره ی تنگ ریسمان بوشی این قوم زحمتکش وپر برکت را به میدان حضور جاویدانگی در ترتیبات سیاسی این سرزمین تحول داد. او خود مرگ با افتخار را برگزید و نقش خویش را درفرش ابدی زیست پایگی تاریخ مدرن این دیارحک حکایت نمود.

پیشنهادها و دکترین سیاسی جامعه ی هزاره برهبری آن بزرگمرد، سازنامه ی سزاوار برای حل بحران سیاسی روزگار مابود. او طرح چهار قومی (برابر حقوقی اقوام بر اساس شعاع وجودی آنها) را تیوریته کرد و برای شرح آن هم در سیمنارها و هم در گفت وگزار رادیو نامه ها خود بمیدان آمد. در تاریخ اندیشه های ملی و تفکر برابری خواهانه ی آزاداندیشان دیروز وامروز که در آستانه سده ی نخستین آن هستیم، هیچکس بیشتر وبهتر از بابه مزاری رهبر جامعه مدرن هزاره و تشیع افغانستان، درنهادینه کردن حقوق و زادی مردم؛ حرف روشن و خط آفتابی بیان نداده است.

اگر مشروطه خواهان دربرابر حاکمیت های تباری وطایفه ای که مانع درشت آزادی و اندیشه بودند، قرار گرفتند وآرزوی مشروطیت نظام استبدادی را مینمودند، اگر روشنفکران پس از مشروطه خواهی در دوران حصول استقلال سیاسی کشور از پیش شرطهای دموکراسی پارلمانی هواداری مینمودند، اگر دوران احزاب ومبارزات سیاسی انقلابی منبعث از تحولات همسایه ی شمالی ما (شوروی وقت) در اندیشه های پیشگامان تحولات سیاسی این دیار در دهه ی چهل بظهور آمد، اگر مبارزات ضد ستم دربرابر نظام ستمشاهی نادرخان و بازماندگان او، با بینش ملی وبرابری خواهانه روشنفکران شمال (شهید اسماعیل بلخی، اسماعیل مبلیغ، محمدطاهر بدخشی ومولانا باعث و...) پایه گذاری شد وتا امروز ادامه دارد و اگر سنگ بنیاد مقاومت در سالهای پس از تجاوز نیروهای مسلح شوروی به افغانستان در سنگرهای آزادی بدست پایمردانی چون زنده نام احمد شاه مسعود، زنده یاد استاد علی مزاری وزنده مردانی نیز مانند پروفیسور ربانی، ژنرال عبدالرشید دوستم، امیر اسماعیل خان، استاد عبدالکریم خلیلی، حاج محمد محقق، سید حسین انوری، حاج سید علی جاوید، حاج سید منصور نادری و دهها مرد استوار وپایداردیگر نهاده شد، این اقدامات درکل از عناصر جنبش برابری خواهی و محصول مبارزات ضد ستم ملی بودند. اما طرح وتزس خاصی برای پایان بخشیدن به ماجرای اقتدار بیداد گران این سرزمین؛ بروشنی اندیشه های بابه مزاری (طرح چهار قومی) بمیدان نیاوردند. چندی ازاین شخصیتها کارهای مهمی به انجام رسانیدند، مگر تعدادی نیز سخن حقیقی دل خویش را یا درپرده گذاشتند ویا ناگفته ماندند.

بابه مزاری توضیح فرماندهان خویش را میشنود

به پریشانی روزگار پریشان خاطری مردم صبور هزاره بر نمیگردم، آن روزگار رابا چشمهای باز خویش دیده ام. بیادم هست که استاد مزاری چنین پیشامد احتمالی را خود همیشه میگفت. این شعر در بیان کوتاهی از آن دوران خود حکایتی است. انصافا مردم هزاره رنج ناقراری روزگار برده اند و آنان را می شاید که برای آرامش بازماندگان هزاران جانباخته ی خویش تقلای بیشتر کنند و به مدارج بلند برابری و آزادگی نایل شوند.

لغات نام تو یعنی هزاره ممنوع است

لغات نام تو یعنی هزاره ممنوع است

و درتحسب خصم این شماره ممنوع است

کنار جاده نوشتند کاین گذر بند است

عبو ر هرچــه هــزار وهـزاره ممنوع است

چه روزگار غریبی شد وچه رسم بدی

که جــز به مرگ تراراه وچاره ممنوع است

برای آنکه چرا دست باز می خوانی

نمـــاز شیعـه بدین آشکاره ممنوع است

چگونه زنده بمانی که حرفحق گفتی

بهـــرکرانه چو هستی گزاره ممنوع است

دراین حوالی اگر، بگذری بجای دگر

بمان بمان! که عبور دوبـاره ممنوع است

به نام تیره ترا بادم تبــــر کشتند!

که در نجابت شهـر این قواره ممنوع است

هــزار نسبت ونام دیگر به تو دادند

و نیز گفته شد اینکه: کفـــاره ممنوع است

بروی پرده دیوار بــا تفنگ نوشتند:

نگه بـه سوی فـــــراز ستاره ممنوع است

هزار را عدد نحس گفته دار زدنــد!

لغـات نام تــــو یعنی هــزاره ممنوع است

(بیژنپور آبادی)

خوشبختانه جامعه ی هزاره امروز به پایه های بلند آگاهی وباور آزادی رسیده است. هرچند که بر گورستان این طایفه بیشترین پارچه های سرخ بلند است، اما از آنروی که بیشترینه میدان داری از این جماعت بظهور آمد، دست آمد بهتری نیز باید مال ایشان باشد. به سخن حضرت مولانا ی رومی که میگوید:

اقتضای جان، چوایدل آگهی است

هرکه آگه تر بود جانش قوی است

(مولوی)

هزارستان ایستاده بر سکوی انتخاب اینک حرف اول را باید بزند. آنان که جانبازی بیشتر میکنند، زمین بیشتری را گلگون کرده اند و این در حقیقت زندگانی مرد وزن وپیر و جوان هزاره را بر میتابد. امروز درس آموختگان این تبار کمتر از نیاموختگان آن نیستند. پژوهشگر و سیاست شناس، دانشمندو جامعه شناس، اندیشه ورز و نویسنده، روزنامه نگار و سخنور و استاد و اموزگار سرشناسی اگر هست ازاین تیره برخاسته اند. اگر بازرگان و کسبه کاری در شهر هست ازاین گروه مردمی هستند و اگر دانشجو ودانش آموزی هست میتواند بخش بزرگی از ایشانرا همین طایفه باشند.

استاد علی مزاری بیگمان یکی از مهمترین شخصیتهای دوران مقاومت در افغانستان است. هیچ رهبری همپای او دلباختگان خودرا ندارد. او از مردان حقیقی روزگاربود، اخلاق وتهذیب او باعث شده بود که جامعه ی هزاره اورا " بابه مزاری " لقب بدهند. او 48 سالگی را بسر نرساند ودر جوانی جان خویش را هدیه ی مردمش نمود. او ترس وگریز و میدان خالی کردن و تمایل به دارایی و ثروت را از ریشه در خود خشکانده بود. استاد مزاری مرد دلاور، مردم دوست، منزه از لوث فساد و فحشا ومرد تقوا و ایمان داری بود. او دراین سرزمین یک نمونه ولی همزمان یک حریف داشت، حریف او که چون خودش با ابزار مردم داری و پاگیزه نفسی مسلح بود و تقوای پیشوایی را داشت، شخصیتش نیز برای مخالفان محل حرمت و تعظیم بود. این حریف بابه مزاری در اخلاق و سجایای مشترک کسی نبود جز " احمد شاه مسعود ". هردو پیش از آنی که به پیری نزدیک شوند، این اتفاق نیز هست که هردو در کل زندگی 48 ساله بشهادت رسیدند.

استاد مزاری رهبر بی بدیل یک ملت است وهیچ هزاری یی نیز به این آسانی نمیتواند درجایگاه او بنشیند و کمالات اورا داشته باشد. اما بدون شک هزاره هایی نیز هستند که با کمال صداقت راه اورا میروند و از پیشنهاد های او هنوز تبعیت دارند. بابه مزاری نماد برابری خواهی و عروج جامعه هزاره به مدارج بلند آزادگی و سربلندی است. ازهمین روی به او میگویند " مزاری بزرگ "!

پیشنهادهای بابه مزاری چه بود؟

پیش ازین گفتیم که استاد مزاری اندیشه های برابری خواهانه و محورهای عدالت اجتماعی در جامعه ی چند قومی افغانستان را بسیار روشن وشفاف بیان نمود. اندیشه های ایشان نفی حقوق و امتیازات اقوام دیگر و ملیتهای دیگر ساکن دراین سرزمین نبودند، حالا باید ببینیم این بیان اندیشه ها از کدام مفردات عبارت می شدند:

1- طرح چهار قومی:

استاد مزاری با وجودی که در میان تهاجم شدید نیروهای متحده در دولت استاد ربانی محاط مانده بود، مورد عذاب بسیار قرار گرفت. مذاکرات سیاسی و تلاش میانجیگران بسیار سودمند نبود وتا پایان سالهای سقوط کابل بدست گروه طالبان روابط سیاسی جامعه ی هزاره و دولت کابل بهبود نیافت. پیش شرطهای رسیدن بیک توافق کلی هم از سوی دولت ونیز ازسوی حزب وحدت بسانی نبودند که طرفین بزودی روی آنها به توافق برسند. برخی افراط گرایان شریک حکومت کابل (شیخ رسول سیاف و برخی رهبران حرکت اسلامی شیخ محمد آصف محسنی) پروژه ی صلح را نمی پذیرفتند.

استاد مزاری و رهبران حزب وحدت اسلامی برای نزدیک شدن بیشتر به راه حلهای سیاسی، خواسته های خویش را بر امتیازات فردی و مقام طلبانه نه نهاده بودند. خواست جامعه ی هزاره که در دوسده ی پیشین با گلوله پاسخ گرفته بود؛ برای تلافی آن روزگار به حکومت جهادی وهمپیوند ایشان پیشکش شد. متأسفانه سیاستهای دولت جهادی نیز چیزی بهتر از سیاست های امیر عبدالرحمانی از آب بدر نشد. این بحران ودوام فاجعه در افغانستان استاد مزاری را به فکر اساسی تر واداشت وهمان شد که با نا امیدی ازاین حکومت، طرحهای خویش را آشکارا در برابر دولت نهادند وراه حل واقعی مساله اقوام درکشور را فرمول بندی نمودند.

ازنظر حزب وحدت اسلامی برهبری استاد مزاری، درافغانستان چهار قوم اساسی و چندین پاره اقوام دیگر زندگی مینمایند. ازبکها وترکمنها، پشتونها، تاجیکها وهزاره ها شعاع وجودی خویش را دارند ومیتواند حضور برابر و حقیقی این اقوام برای حل بحران سیاسی یاری برساند. مساله حاکمیت باید در سهمگیری فعال این اقوام تنظیم گردد والبته در نظر داشت حق پاره قومیتهای دیگر نیز فراموش نشود.

2- عدالت اجتماعی:

در اندیشه های شهید مزاری، تاکید صورت میگرفت که ابتدا باید باورهای بیشخواهانه و خود بزرگ بینانه ی برخی قومگرایان گرداننده قدرت در گذشته ها، افشا گردد. اگر محورهای نادرست اندیشه ی مسلط قومی در افغانستان ماهیتاً به تفکر عدالت اجتماعی ومشارکت سیاسی بدل نگردد، تلاشهای موجود راه به دروازه های آسودگی نمی برند.

تا باورهای ناسالم و برتری خواهان موجود افشا نشود و درک نگردد؛ ناممکن خواهد بود راه حلی برای ايجاد حاکميت سياسی مبتنی بر عدالت اجتماعی و دموکراسی پيدا گردد. - وحدت ملی زمانی تآمين ميگردد که ارادهء جمعی در ساختار سياسی قدرت تامين گردد که اين مسئله با تفاهم ملی و از طريق سهم گيری مساويانهء همه مليتهای کشور و اشتراک آنها در قدرت سياسی حفظ و تقويت ميگردد. تفاهم ملی نياز به تحليل و برخورد واقعبينانه از گذشته ها دارد.

مهمترین عنصر در اندیشه های حزب وحدت آن بود که از انقلاب اسلامی بسود آینده ی صلح آمیز افغانستان استفاده شود. درحالیکه برخی تنظیمها و رهبران دلال برای دوام بحران، حضور شیعه و ملیشه (نیروهای ترک تبار) افغانستان را مانع تحقق انقلاب اسلامی می دانستند. این بینش که از دشمن خویی و نا سازگاری آن رهبران ورهروانشان بر می آمد؛ اندیشه ی محافل عرب و سازمانها و افراطیون پاکستانی بود.

3- پذیرش فقه تشیع در نظام قضایی کشور:

این از مبادی دموکراسی است که فرهنگ ومذهب مردم باید در سرنوشت آنها موثر باشد. جامعه ی تشیع افغانستان در چند قرن اخیر تابع نظام قضایی و فقه تسنن بوده است. هرگاه درخواستی شده باشد که فقه جعفری نیز در مسایل قضایی و امور اجتماعی مردم شامل گردد، روحانیون متعصب، در حمایت از اندیشه های ستمگرانه قومی حکومت درامده اند و برضد مردم هزاره عملکرده اند. در کشوری که بیش از بیست درصد مردم پیروان مذهب شیعه جعفری هستند، چگونه باید از مذهبی پیروی کنند که باوری به فقه آن ندارند.

4- ایجاد پایگاه مشترک دفاعی دربرابر طالبان:

هنگامیکه طالبان به دروازه های کابل نزدیک می شدند، اوایل سال 1373 بود، دراین سال پیشنهاد استاد مزاری برای تشکیل گار نیزیونهای مشترک دفاعی تحت رهبری نیروهای مسلح دولت رسماً به حکومت کابل تحویل داده شد. مقامات حکومت دراین برنامه نیز از اصحاب اخلال پیروی نمودند و آنرا بمعنی دادن فرصت تجدید نیرو به هزاره های تحت محاصره تلقی کردند. دکتورین نظامی حکومت کابل آن بود که نیروهای طالبان از غرب ونیروهای دولت از شرق و شمال کابل باید فشار بیشتر ی بر نیروهای حزب وحدت وارد کنند تا در میان دوسنگ آرد شود!

آنچه بر هزاره ها گذشته است و آنچه را جامعه ی هزاره در غرب کابل تحمل کرد، باهیچ محاسبه یی دربیان نمی گنجد. امروز آگاه میشویم که چه کسانی در پشت این برنامه های آتش بار برای نابودی هزاره ها هیزم کشی کردند. طالبان هم از درون ونیز از بیرون نیروهای مساعدی را برای بر اندازی حکومت استاد ربانی سازمان داده بودند. این از نظر سیاسی قابل درک بود که طالبان حق دارند شیوه های موثری برای اسقاط حکومت را بکار گیرند، اما دولت و رهبران کابل باهیچ خردی هرگز این حق را نداشتند که با افراد مشکوک در برابر طالبان به مذاکره بروند و لی جنگ علیه هزاره را توقف ندهند. در اواخر سال ۱۳۷۳ جنبش نوظهور طالبان تا نزديکی های کابل پيشروی کرد. ظهور طالبان تمام معادلات قدرت در افغانستان و مخصوصا در کابل و اطراف آن را با عقب راندن دولت دگرگون نمود.

بار دیگر مراتب احترام خویش را به جامعه رنجور هزاره، پیشکش مینمایم. یاد تمام جانباختگان سرزمین ما که برای حق ایستاده بودند گرامی باد ویاد شهید بابه مزاری مردی از تبار فراموش نا شوندگان تاریخ معاصر این سرزمین همیشه و در دوام باد.

منبع : سایت خاوران

نویسنده: بیژن پور آبادی

مهمانی خدا

chake-haye-sorkh — Sat, 29 Sep 2007 17:06:18 GMT

مهمانی خدا ، (خاطراتی از سال ۱۳۷۷ )

هرسال که ماه رمضان می آید ، ناخداآگاه به یاد رمضان سال ۱۳۷۷ می افتم که هموطنان ما بعد از قتل عام توسط طالبان در مزار شریف ، یکاولنگ و بامیان و دیگر نقاط کشور، آواره ی کشورهای همسایه شدند.با اینکه از آن زمان سال ها می گذرد، ولی آه سرد آن مادر هنوز قلبم را آتش می زند ،با هم آن خاطره را مرور می کنیم، به امید روزی که در جهان ظلمی نباشد و در کره ی زمین گرسنه ای...

ماه رمضان ! ای ماه برکت و فضیلت، ای ماه خدا ! تو درست امسال موقعی آمده ای که سیل از آوراگان کشور مظلوم و به خون آغوشته ، فقط برای زنده ماندن مهمان ناخواسته همسایه ها می شوند. زخم روحی را بر زخم جسمی ترجیح داده اند. پروردگارا! تو خود می دانی که هرکدام از دیگری درد ناک تر است، وقتی هر روز نظاره گر مظلومیت مردم نابود شده خویش هستیم ،زندگی در این سرای فانی برایمان به معنا و بی مفهوم می شود . امروز هم می خواهم یکی از درد های هموطنانم را چون خنجری به قلب زخمی ام وارد کرد و شاید برای دیگران چیزی مهمی نباشد و این برداشتها، بستگی به احساس درونی هر انسانی دارد. ولی برای من هر ذره ای از این دردها، چون کوهی از رنج و محنت به حساب می آید، چون خود نیز درد دیده ای بودم ازینرو به عنوان یک خاطره در دفتر خاطراتم ثبت خواهم کرد . می دانم که گفتن این خاطره ذره ی بسیار ناچیز از انبوه مشکلات هموطنانم که در مدت بسیار طولانی در کوره آتش جنگ و بی عدالتی سوختند و نابود شدند .

روز یکشنبه از راه می گذاشتم که صدای چانه زدن زنی به گوشم رسید،ناخود آگاه بر گشتم ،کنارش ایستادم ،او پای گاوِی خریده بود. ولی چهل تومان کم داشت، هر چی به مغازه دار التماس می کرد که من چهل تومان ندارم، ولی او قبول نمی کرد. با اصرار زیاد این خانم، مغازه دار حوصله اش سر رفت و گفت :اگر نداری نخر ،من مجبورت نکردم. زن در حالی که اشک در چشمانش حلقه زده بود، زنبیلش را گرفت و رفت.باخود گفتم عجب دنیایی است ، یکی حاضر تمام هستی خود را در راه خدا بدهد ، یکی حاضر نیست از یک قران خود بگذرد. من هم به دنبال او راه افتادم . او رفت از سیب زمینی های ریزی که قیمت کمی داشت ، مقداری خرید و روانه ی خانه گشت . در ایستگاه اتوبوس ایستاده بود و من هم کنارش ایستادم .

گفتم خواهر جان ناراحت نباش، خدا بزرگ است. او گفت: خواهر جان ، من ناراحت نباشم که ناراحت باشد . گفتم چرا ؟ گفت: من مدت سه ماه است که از افغانستان آمده ام . شوهرم را طالبان جنایتکارپیش روی ما سر بریدند و پسر دوازده ساله ام را نیز کشتند . من مانده ام با پنج تا بچه ی دیگر . ..گفتم: چطور آمدی ایران؟ گفت: با یکی از آشنا ها همراه قاچاق بر آمدیم . حالا دوتا از بچه های خرد سالم نزد قاچاقبرگروگان مانده اندو گفته، هر وقت شما پول را آوردید، بچه هایت را تحویلت می دهم و بچه هایی که با خودم هست قالین کرایه کرده ایم و می بافند تا هم خرج راه را و هم خرج خودمان را در بیاورند .

هر هفته صاحب کارگاه به ما مقداری پول خرجی می دهد، ولی هیچ کفاف خرج ما را نمی کند . یک اتاق اجاره کرده ایم ماهی ده هزار تومان . در آن اتاق هم غذا می پذیم و هم قالین می بافند وهم می خوابیم . از طرفی نگران آنها هستم که هیچ لباس گرمی برای زمستان نداریم ،همه شان سرما خورده اند . یک پتو همراه خود آورده ایم که شب همه زیر آن می خوابیم و یک چراغ نفتی زن همسایه به ما داده است . و از طرف دیگر ماه رمضان آمده است . هیچ چیزی نداریم ، خودم را خیر است ، با این سه تا دختر چه کار کنم؟ در فکر مانده ام که چه کار کنم .

چطور امسال روزه بگیرند ، خواهر جان آمدم تا چیزی بخرم و برای سحری آنها آمده کنم ولی نتوانستم جز کمی کچالو چیزی بخرم. از طرفی دیگر، یکی از دخترانم عصبی شده تمام وقت گریه می کند و سردرد است . به خدا از زندگی سیر شده ام، در حالی که بغض گلویش را گرفته بود و اشک هایش را در زیر چادر پاره پاره اش پنهان می کرد . بازهم از درد هایش می گفت، در حالی که دیرم شده بود او هم چنان دوست داشت که به حرفهایش گوش دهم .او می گفت، شب ها تا صبح بچه ها قالی می بافند، وقتی خوابشان می آیند صورت خود را می شویند تا خوابشان نبرد .

اتوبوس آمد و او هم چنان با چشم های اشک آلود و با حرف های ناتمامش مرا ترک کرد . خداوندا !از تو می خواهم که مشکل هر مسلمانی را خود حل کنی . خدایا! تو را به رحمانیتت قسم می دهم که رحمی کنی بر چنین خانواده های و صبر و شکیبایی آنهارا دو چندان ساز تا بتوانند در برابر مشکلات زندگی دچار سر درگمی نشوند ... اما ای خواهران و برادران هموطن !آیا وظیفه ی من و شما نیست اگر توانی داشته باشیم به چنین عزیزانی کمک ناقابلی بکنیم در حالی که خیلی هادر همین دنیای غربت و آوارگی احساس مسئولیت در برابر همدیگر ندارند .

و بعضی از ما خواهران که زندگی بهتر داریم، سعی می کنیم ده تا یازده تا کره ی طلا داشته باشیم و چند مدل گردنبند و تمامی انگشتان دستمان را انگشتر پر کنیم و برای خودنمایی پیراهن گرانقیمت بپوشیم و گوش مان را چند سوراخ می کنیم و در هر سوراخ چند مدل گوشواره آویزان می کنیم . سعی می کنیم از نظر زندگی وسائل خانه و مادیات از دیگران پیشی گیریم، آیا زندگی این چنین برای ما آوارانگان شایسته است؟

و از همه مهم تر ما خون شهیدان را با این گونه اعمالمان زیر پا نمی کنیم؟ گرچه خانواده های هستند که هیچ گونه ضرر جانی ندیده اند ولی ای هم وطن ، بنی آدم اعضای یکدیگرند ، که در آفرینش ز یک گوهرند .

ترس از دعوا

chake-haye-sorkh — Sun, 27 May 2007 00:59:18 GMT

ترس از دعوا

دم دم غروب است ، وجود ابرهای سیاه غول پیکر گویا آسمان طبیعت را چون دل محزون من به گریه واداشته است. وقتی نگاه به سقف کلبه ی تنگ و تاریک دنیا می کنم از طی طریقت در این سرای فانی و غریب بسیار به تنگ می آیم سالهاست که این گونه می نگرم دنیا ی اطرافم را .

مرغکی نالان در قفسی آهنی تنها و بی کس بی آب و دانه افتاده ام و صیادان مرا اینجا هم آرام نمی گذارند و با خنجر زبان و کنایه و تحقیر حیات را برایم غیر قابل تحمل نموده اند.

آنانکه من را از آشیانه ام مهجور کرده اند به طریقی زجرم می دهند و اینان که مرا در قفسشان جای داده اند به شکل دیگری عذابم می دهند.

کنون من رانده شده و مهاجرم آواره ای هستم که دردم بی درمان و زخمم عمیق شده است به هر سوی روی می کنم تحقیر و توهین می شوم.

یک عمریست در خفت و خواری به سر می برم وقتی سوی این دیار عزم را جزم کردم دنیایی از آرزوهایم را کاوش می کردم و صفا و انسانیت را تصویر می کردم .

بهشت را می دید م و ایمان را جستجو می کردم ، خدا را می خواستم پیدا کنم اما حال که بهترین ایام عمرم را سپری کرده ام و هر روز شاهد و گواه خاطرات بوده و هستم و خواهم بود که یکی از دیگری تلخ تر و سوزنده تر هستند .

اما یک موردش را دوست دارم به عنوان مثال بر دفتر خاطراتم ثبت کنم . امروز صبح به طرف نانوایی حرکت کردم .

نانوایی بسیار شلوغ بود و صف زن و مرد طویل . در میان زنان پیرزنی گوژه پشت و خمیده قامت از هم وطنان آواره ام بودم ، سیمای محزون و چروکیده اش حکایت دردهای بسی الیم وزخم هایی بسیار عمیق را می کرد. دستش را به کمرش گرفته و گهکاهی به آسمان نگاه می کرد و آهی می کشید و زیر لب چیزی زمزمه می کرد و گاهی می نشست و گاهی بلند می شود، احساس کردم که او توان نشستن و ایستادن ندارد همین طور که به او خیره شده بودم دیدم دو تا زن کشور میزبان آمدند و به او گفتند شما بروید کنار اینجا صف ماست. او با صورت چروکیده و دردمندش آهی از ته دل کشید و پشت سر آنها قرار گرفت و بازهم چیزی می گفت که من نمی شنیدم هنوز سر جایش مستقر نشده بود که زن دیگری آمد و او را کنار زد و خودش آنجا قرار گرفت . پیرزن در حالیکه دستش به کمرش بود و اشک کاسه ی چشمانش را پر کرده بود گفت: خانم جان به خدا اینجا جای من است من خیلی وقت است که آمده ام ولی هیچ کس به حرف های پیر زن گوش نمی داد و همگی به دفاع از هموطنانشان پرداختند و او غریب بود و بی کس و تنها و آنجا غربت برایم تفهیم و آوارگی معنا شد.

طاقت نیاوردم رفتم جلوتر گفتم این پیرزن راست می گوید چرا نوبت را رعایت نمی کنید. جای مادرتان نمی بینید که کمرش درد می کند . همگی یک صدا گفتند : بروید گم شوید از کشور خودتان نان بخرید و بخورید خدا شما را نفرین کرده و حالا آمدید به کشور ما نانوایی که مربوط به شما نیست ، هیچ چیز نگفتیم خیلی پر رو شده اید ، افغان های ....

نانوا هم از حق و عدالت هیچ نمی دانست به طرفدارای از هم وطنان خویش پرداخت و ملیت و قوم گرایی را جانشین اسلام گرایی کرد.

در حالی که هر دو چون ابری بهاری در آسمان دلهایمان بارش داشتیم نزدیک تر رفتم گفتم مادر جان چرا ناراحت شدی ؟ اشکالی نداشت می رفتی آخر صف او در حالی که اشک می ریخت جواب داد دخترم من دیروز هم آمدم و بعد از ساعت ها ایستادن در صف دست خالی به خانه بر گشتم شب گرسنه خوابیدیم غیر از نان خشک ما نمی توانیم چیز دیگری تهیه کنیم برای اینکه تازه از افغانستان آمده ایم و چیزی نداریم ، عیال واریم .

گفتم از کجای افغانستان هستید ؟ گفت از شهر فلک زده ی کابل از منطقه ی چنداول .

ما فکر کردیم این جا مسلمانی هست با هزاران خرج و زحمت فرزندان فرزندم را که خود به دست طالبان به قتل رسیده بود فرار کردیم و خودمان را به کشور مسلمان نشین رساندیم ، نمی دانستم اینجا از طالبان هم بدترند! هر دو ناامید به دون نان از نانوایی بیرون شدیم تا دعوا نشود.....

خاطرات زهرا جعفری سال 75